تحليل مقايسه‌اي پيكره‌ي مسجد شيخ لطف‌اللّه در اصفهان با مسجد سلطان احمد در استانبول (برمبناي رويكرد كالبد محور)

Comparative analysis of the body of Sheikh Lotfollah Mosque in Isfahan with Sultan Ahmad Mosque in Istanbul (based on the body-centered approach)

مسجد نمايي از هنر است؛ در اين بنا نه تنها مذهب و هنر با يكديگر تلاقي پيدا مي‌كنند بلكه مهم­ترين نماد هنر اسلامي و خصوصيات متمايز آن نمودار مي­شود. ارتباط پيكره‌ي مسجدها با هندسه و نقش و نگار كاربردي در آن­ها، انسجام و نماد يگانگي خالق يكتا در بافت فيزيكي آن­ها يكي از اصلي‌ترين عوامل ايجاد هويتي روحاني و قدسي است. ايران و امپراطوري عثماني در دوران صفويه به دليل تفاوت‌هاي مذهبي، رقابت‌هاي سياسي و تأثير اروپا بر هر دو كشور از ارتباطات جديد و اثرات فرهنگي و هنري نزديكي برخوردار بودند. نحوه كاربرد مفاهيم و اجزاء معماري به همراه بررسي شيوه‌هاي معماري هر منطقه و موقعيت جغرافيايي، رابطه‌ي پيكره‌ها و فضاها با يكديگر و موقعيت پيكره‌هاي ساختماني مسجد و رابطه‌ي آن­ها با يكديگر اهميت زيادي دارد. شناخت خصوصيات معماري صفويه و عثماني با مطالعه‌ي مسجدهاي شيخ لطف‌اللّه و سلطان‌احمد (به ­عنوان مطالعه‌ي پژوهشي) در اين پژوهش انجام مي­شود. پژوهش حاضر به روش توصيفي و تحليلي و با تكيه بر منابع كتابخانه ­اي انجام شده است. يافته­ هاي پژوهش حاكي از اين است كه علي‌رغم رمز و راز و نقش و نگارهاي كل ساختمان در بناهاي اسلامي و تفاوت موجود بين هر دو مسجد باز هم با نمايشي از هماهنگي و تزئينات زيادي روبرو مي‌شويم بنابراين فرم و شكل وراي هر تزئين در راستاي ارزش‌ها و مفاهيم اسلامي و بيان‌گر يگانگي و اتحاد هستند. اهداف پژوهش: بررسي رابطه كالبد مساجد با ويژگي­هاي هندسي آن­ها در جهت احياي هويت اصيل معماري اسلامي. بررسي هندسه به­ كار برده شده در عناصر كالبدي و نقوش دو مسجد شيخ لطف الله و مسجد سلطان احمد. سؤالات پژوهش: چه تفاوت­ها و شباهت­هايي از نظر عناصر كالبدي و ارتباط آن­ها با يكديگر در دو مسجد شيخ لطف­ الله و سلطان احمد وجود دارد؟ چه ويژگي­هاي هندسي در عناصر كالبدي و نقوش مسجد شيخ لطف­الله و مسجد سلطان احمد وجود دارد؟