فريب و رنگ برآميزي از منظرهوّيّت پوشي و دگرچهري در شاهنامۀ فردوسي و اديسۀ هومر( با تاكيد بر شاهنامه محفوظ در بنياد كوركيان نيويورك)

Deception and cunning from the perspective of disguise and metamorphosis in Ferdowsi's Shahnameh and Homer's Odyssey (with emphasis on Shahnameh preserved in the Korkian Foundation of New York)

دو حماسۀ بزرگ ادبيات جهان يعني شاهنامه و اديسه داراي وجوه افتراق و اشتراكات بسياري است. يكي از مباحث قابل توجّه در اين آثار مقولۀ «نيرنگ و رنگ برآميزي» است. نيرنگ و رنگ برآميزي يكي از مقوله­ هاي است كه در فرهنگ­ هاي مختلف جهان وجود داشته و دارد و در داستان­هاي اين آثار بارها به شكل­هاي گوناگون تجلّي پيدا كرده و دستمايۀ نوشتن داستان­ها شده است. يكي از موارد نيرنگ و رنگ برآميزي، هوّيّت ­پوشي و دگرچهري است كه بسيار زياد در اين آثار مشهود است. پژوهش حاضر به روش تطبيقي و تحليلي و با تكيه بر داده­ هاي منابع كتابخانه ­اي انجام شده است. يافته ­هاي پژوهش حاكي از اين است كه فريب و رنگ برآميزي از اين منظر در شاهنامه از طريق تغيير لباس و چهره، ناشناس شدن، انكار هوّيّت، نقش بازي كردن، پنهان كردن نام، هوّيّت ­پوشي صورت گرفته و در اديسه اين امر، از طريق تغيير لباس و چهره، ناشناس شدن، نقش بازي كردن و هوّيّت پرده پوشي كه توسط خدايان صورت مي­گيرد. هر چند شباهت­ هاي ساختاري اين نوع خيلي كم در هر دو اثر ديده مي­شود امّا از لحاظ نوع بهره­ بري تفاوت­هاي زيادي ديده مي­شود. نيرنگ و فريب از اين منظر در اين دو منظومه شباهت­ها و تفاوت­هايي دارد. اهداف پژوهش: 1- بررسي و تحليل فريب و رنگ­ برآميزي از منظر دگرچهري و هوّيّت­­ پوشي بدون توجّه به تفاوت دورۀ تاريخي، محيط جغرافيايي، ساختار فرهنگي و تاريخي ايران و يونان. 2- تطبيق و قياس، تشابهات و افتراق فريب و رنگ ­برآميزي از منظر دگرچهري و هوّيّت­ پوشي. سؤالات پژوهش: 1ـ انواع فريب و رنگ­برآميزي­ ها از منظر دگرچهري و هوّيّت ­پوشي در شاهنامه و اديسه كدامند؟ چگونگي به ­كارگيري و دلايل استفاده از آنها چيست؟ 2 ـ وجه تشابه و افتراق اين نوع فريب و رنگ ­برآميزي در شاهنامه و اديسه چيست؟