سازوكارهاي تأمين امنيت در شهرهاي دوره سلجوقي

ورود تُركمانان سلجوقي و غُزها در اوايل قرن پنجم هجري به فلات ايران تحولات گسترده‌اي به همراه داشت. شكست غزنويان از اين تازه‌واردان و بعدها سقوط آل‌بويه نتيجه اوليه ورود تركمانان سلجوقي بود. قبايل تُركمان تازه ‌وارد، امنيت و نظم مناطق مختلف را برهم زدند و اين قبايل به‌عنوان يكي از عوامل برهم زننده امنيت شناخته شدند. قبايل تُركمان در ابتدا چندان پايبند ساختار منظمي نبودند و هركدام تحت رهبري رئيس ايل يا قبيله اقدام به فتح مناطق مي كردند. تشكيل حكومت سلجوقيان بزرگ در قلمرو سرزميني فلات ايران باعث گرديد تا سلاطين و وزراي اين حكومت، به‌عنوان يك حكومت اسلامي، تلاش كنند نظم و امنيت را در قلمرو تحت سلطه خود برقرار نمايند. اين امر با به‌كارگيري سازوكارهايي مشخص قابل انجام بود كه در پژوهش حاضر به آن‌ها پرداخته‌ خواهد شد. پژوهش حاضر با روش و رويكرد توصيفي تحليلي با طرح اين پرسش كه «چه سازوكارهايي در ايجاد امنيت در شهرهاي دوره سلجوقي به‌كار برده شدند؟» نوشته شده است. يافته‌هاي پژوهش حاضر نشان مي‌دهد تأمين امنيت دروني شهرها در قلمرو حكومت سلجوقيان در اختيار مقام‌ها و مناصبي مانند رئيس، قاضي، شحنه و محتسب بوده است كه هر كدام بر اساس نقش و جايگاه در نظر گرفته شده براي آنان به ايفاي نقش خود مي‌پرداختند. همچنين سلجوقيان از نهادهاي حكومت‌هاي پيش از خود براي تأمين امنيت شهرها سود بردند.