بررسي مقالات شمس جهت آشنايي با مكتب تربيتي شمس تبريزي و ارائۀ الگويي براي تربيت معنوي

شايد اگر امروز با كسوف شمس مواجه نبوديم آموزه‌ها و آراي تربيتي شمس براي ما ايرانيان شناخته‌شده بود. اكنون بر ما است بازخواني و گوش فرا‌دادن به رهنمودها و سخنان او به عنوان مربي‌اي فراموش‌شده؛ مربي‌اي كه بعضي از درس‌هاي او همچون دعوت به معنويتي مبتني بر عشق‌ورزي و صلح به عنوان ميراثي تربيتي و فرهنگي از مرز زمان و مكان زندگي شمس گذشته و همچنان با انسان و براي انسان به يادگار مانده است. مقالۀ حاضر با مرور آراء و انديشه‌هاي شمس تبريزي از ديدگاه تربيتي، پس از بررسي كفايت تفكرات و تأملات شمس براي دريافت دلالت‌هاي تربيتي، به جستجوي پاسخ اين پرسش مي‌پردازد كه ويژگي‌ها و ابعاد تربيت معنوي از منظر او چيست. بازخواني آراي شمس تبريزي در اين پژوهش، با رويكرد توصيفي-تحليلي و در تعامل ميان ساختار برگرفته از ادبيات پژوهشي رشتۀ تعليم و تربيت با تحليل، استنباط و استنتاج حاصل از بررسي محتوا و متن مقالات شمس به دست آمده است. بر اين اساس مي‌توان از يافته‌هايي براي تربيت معنوي همچون مباني (آزادي، اراده، اخلاص)، اصول (معنويت و روحانيت)، اهداف (عشق‌ورزي و ترك خودخواهي) و روش‌ها (خاموشي، مواجهه، گفت‌و‌گو) سخن گفت. تربيت معنوي با استناد به قرائت شمس داراي ابعاد شناختي (همچون تفكر شهودي)، عاطفي (شادماني و شفقت) و عملي (تربيت نفس و روح) است.