نقد اجتماعي «همسايه‌ها» و مقايسه آن با نظريه لوكاچ

دوره حكومت محمدرضا پهلوي ميزان فروش نفت به كشورهاي ديگر افزايش پيدا مي‌كند و شرايط مالي كشور به نسبت قبل بهتر مي‌شود و به تبع آن خريد كاغذ، نشر كتاب و... افزايش مي‌يابد. از سويي سختگيري و سانسور به نسبت دوره رضاشاه كم‌تر است. از اين رو در دوره حكومت پهلوي دوم داستان نويسي رواج بيش‌تري دارد و نويسندگان متأثر از شرايط جامعه دست به خلق داستان‌هايي مي‌زنند كه شرايط جامعه و حوادث تاريخي آن دوره را بيان مي‌كند. يكي از اين داستان‌ها، «همسايه‌ها» است كه اوضاع جنوب ايران در زمان ملي شدن نفت را بيان مي‌كند. در اين كتاب، شرايط سياسي و اجتماعي حاكم بر آن دوره، زندگي مردم و افكار و انديشه و آرزوها و مشكلات آن‌ها، فقر مالي و فرهنگي و حتي لايه‌هاي پنهان زندگي و فكر انسان‌ها بيان مي‌شود و به صورت غير مستقيم به نقش حزب توده در ايجاد اين نهضت سياسي اشاره شده است.