بازخواني انضباط در مدرسه، مبتني بر تحليل تناقض آزادي و اقتدار

مقاله حاضر با هدف بازسازي انضباط در مدرسه و مناسبات تحقق‌ آن، به تحليل نقدهايي كه به طور عمده از سوي نظريه‌پردازان جنبش مدرسه‌زدايي ارائه‌ شده و بازسازي مؤلفه‌هاي انضباطي مدرسه بر مبناي آن پرداخته است. در گام تحليلِ نقدها، از روش تحليلي- توصيفي و در بازسازيِ انضباط در مدرسه، از روش تركيبي استفاده ‌شده است. بر مبناي يافته‌هاي حاصل از مطالعه، حدود آزادي و اقتدار در مدرسه، شامل تحقق خويشتن و نفي اقتدار آمرانه، كنش در موقعيت، پذيرش اقتدار ساختارهاي زندگي، كسب تجربه و آگاهي و پذيرش اقتدار حاميانه بزرگسالي است. بر مبناي اين حدود، مؤلفه‌هاي انضباطي در بازسازي مدرسه، شامل توجه و تأكيد بر مسئوليت متقابل دانش‌آموز- معلم، بازتعريف نقش معلم به‌ گونه اي‌ كه امكان تعامل دو سويه و آزاد با دانش‌آموز فراهم شود، ارائه محتوا مبتني بر اصول حاكم بر دانش و با نظر به نياز و علاقه دانش‌آموز به‌ مثابه كنش‌گر فعال و انتخاب‌گر است. با نظر به اين مؤلفه‌ها و در جهت تحقق آن، لازم است مدرسه در اين تعريف جديد، امكان انتخاب‌گري در سطح خرد و كلان را داشته و به ‌عبارتي مدرسه‌اي مستقل باشد. زيرا امكان انتخاب‌گري دانش‌آموز و معلم، بدون امكان انتخاب در سطح كلان توسط مدرسه، همچون آزادي در ارائه محتوا و برنامه درسي- مشروط به رعايت ضوابط دانشي و اجتماعي- امكان‌پذير نيست.