اقتباس پسااستعماري، تقليد يا بوميسازي؟تجلي مرگ فروشنده اثر ميلر در فيلم فروشندۀ فرهادي

Postcolonial Cinematic Adaptation, Mimicry, or Indigenization? Miller’s Death of a Salesman in Farhadi’s Salesman

در تاريخ سينماي ايران فيلم‌هاي اقتباسي متفاوتي توليد شده است. ارتباط بين فيلم فروشندۀ اصغر فرهادي (1395)، به عنوان اقتباسي از مرگ فروشنده اثر آرتور ميلر(1949) با نقدهاي متفاوتي در ايران و غرب روبه رو شد. يافتن علت تنش بين گفتمان‌هايي كه فيلم را نقد و بررسي كرده‌اند، هدف اصلي نگارش اين مقاله است. با رويكردي پسااستعماري، بالاخص با عنايت به نظرات هومي بابا ( - 1949)، اثر فرهادي را در جهت روشن كردن رابطۀ ميان غرب و شرق در سينماي ايران بررسي مي‌كنيم. در اين پژوهش، اقتباس فرهادي به عنوان تقليدي از مرگ فروشندۀ ميلر در نظر گرفته مي‌شود؛ با مطالعۀ دقيق متن نمايشنامه و فيلم فرهادي، اين نتيجه حاصل مي‌شود كه اقتباس فرهادي صرفاً تقليدي هومي بابايي از يك نمايشنامۀ آمريكايي نيست و بين مفاهيم بومي سازي و فضاي سوم، شناور است. عناصر فرهنگي و اجتماعي غربي و ايراني در اين فيلم به گونه‌اي در كنار هم قرار گرفته‌اند كه هم براي مخاطب ايراني ملموس باشد و هم براي بييندۀ غربي تداعي كنندۀ مرگ فروشنده‌ باشد.

Various adaptations are found in the history of Iranian cinema. The connection between Asghar Farhadi’s The Salesman (2016) and Arthur Miller’s Death of a Salesman (1949) was reviewed disparagingly and appraisingly in Iran and the West. Finding the cause of the tension between these contradictory discourses is the main purpose of this paper. With a post-colonial approach, especially with regard to Homi Bhabha’s (1949- ) views, we scrutinize The Salesman to clarify the relationship between the West and the East in Iranian cinema. It is revealed that Farhadi’s adaptation is a mimicry of Miller’s Death of a Salesman; with a close comparative analysis of the text of the play and Farhadi’s film, it is concluded that The Salesman is not merely a Bhabhaian mimicry of an American play but a third space that floats between the concepts of indigenization and mimicry. The interweavement of Western and Iranian cultural and social elements in this film creates a work that is tangible for both the Iranian and the Western audience.