بررسي برون‌تني امكان استفاده از گياهان دارويي شامل درمنه كوهي، مريم گلي، بومادران و پونه‌ساي انبوه در جيره‌ دام

In vitro evaluation of medicinal plants including Artemisia aucheri Boiss, Salvia leriifolia Benth, Achilea santolina, and Nepeta glumerulosa in livestock diet

مقدمه: گياهان دارويي فراواني در ايران هستند كه مي‌ توانند مورد چراي دام قرار گيرند. مواد و روش ها: با توجه به اطلاعات محدود در زمينه‌ ارزش تغذيه‌ اي برخي از اين گياهان، اين مطالعه با هدف بررسي تركيبات شيميايي-معدني، ظرفيت بافري و برخي فراسنجه‌ هاي هضمي-تخميري گونه‌ هاي دارويي شامل درمنه‌ كوهي (Artemisia aucheri Boiss)، مريم گلي (Salvia leriifolia Benth)، بومادران (Achilea santolina) و پونه‌ساي انبوه (Nepeta glomerulosa Boiss) در شرايط برون‌تني انجام شد. بيش ترين مقدار الياف نامحلول در شوينده اسيدي (30/03 درصد)، الياف نامحلول در شوينده خنثي (46/46 درصد)، ليگنين نامحلول در شوينده اسيدي (16/79 درصد) و فيبر خام (32/87 درصد) مربوط به پونه‌ ساي بود (0/05>p ). بيش ترين مقدار پروتئين خام (22/19 درصد) و كربوهيدرات‌ هاي غير اليافي (36/96 درصد) در بومادران مشاهده شد (0/05>p ). دامنه‌ كلسيم از بيش ترين مقدار (44/06 گرم در هر كيلوگرم ماده خشك) براي مريم گلي تا كم ترين مقدار براي بومادران (4/39 گرم در هركيلوگرم ماده خشك) متغير بود. بومادران (48/04 ميلي‌ ليتر) و مريم گلي (39/72 ميلي‌ ليتر) به‌ ترتيب بيش ترين مقدار پتانسيل توليد گاز را داشتند. بالاترين ميزان قابليت هضم ماده خشك (60 درصد) در بومادران مشاهده شد (0/05>p ). دامنه‌ انرژي قابل متابوليسم از 4/65 مگاژول در هر كيلوگرم ماده خشك براي درمنه‌ كوهي تا 7/29 مگاژول در هر كيلوگرم ماده خشك براي بومادران متغير بود. غلظت نيتروژن آمونياكي محيط كشت (29/62-28/06 ميلي‌ گرم در هر دسي‌ ليتر) تحت تأثير تيمارهاي آزمايشي قرار نگرفت. بالاترين pH گياه (5/98) و ظرفيت بافري اسيدي (212/12 ميلي‌اكي‌والان گرم×3-10) به‌ ترتيب در گونه‌ هاي درمنه‌ كوهي و مريم گلي مشاهده شد (0/05>p ). نتيجه گيري و بحث: با توجه به نتايج موجود، بومادران از ارزش تغذيه اي بالاتري برخوردار بود.

Introduction: There are many medicinal plants in Iran that can be grazed by livestock. Materials & Methods: Due to lack of information about the nutritional value of some medicinal plants, this study aimed to investigate the chemical-mineral composition, buffering capacity and some digestive-fermentation parameters of medicinal species including Artemisia aucheri Boiss, Salvia leriifolia Benth, Achilea santolina and Nepeta glumerulosa by in vitro procedures. Result: N. glumerulosa had the highest ADF (30.03%), NDF (46.46%), ADL (16.79%) and CF (32.87%) contents (P<0.05). The highest crude protein (22.19%) and non-fiber carbohydrates (36.96%) were also related to A. santolina (P<0.05). The calcium ranged from a high of 44.06 g/kgDM in S. leriifolia Benth to a low of 4.39 g/kgDM in A. santolina. The plants containing A. santolina (48.04 ml) and S. leriifolia Benth (39.72) also showed high potential gas production, respectively (p<0.05). The highest dry matter digestibility (60%) belonged to A. santolina (P<0.05). The range of metabolizable energy differed from 4.65 MJ/kg DM for A. aucheri Boiss to 7.29 MJ/kg DM for A. santolina. The ammonia nitrogen concentration (28.06-29.62 mg/dL) was not affected by the experimental treatments. The highest amount of pH (5.98) correlated to plant and acid-buffering capacity (212.12 mEq×10-3) was observed in A. aucheri Boiss and S. leriifolia Benth species, respectively (P<0.05). Conclusion: According to the available results, A. santolina had a higher nutritional value.