تحليل صوري عناصر اصلي جامة حضرت علي(ع) در نگاره‌هاي نسخة خاوران‌نامه مكتب تركماني (محفوظ در كاخ گلستان)

Formal Analysis of the Main Elements of Imam Ali's (PBUH) Clothing in Paintings of Khāvarān Nāmih's manuscript

در بسياري از نسخه‌هاي مصور تاريخي، براي نمايش شخصيت­ها در شمايل نگاري، وجه ثابتي به تصوير در آمده است تا شناخت ايشان براي بيننده تسهيل گردد. هدف اين مقاله، واكاوي الگوي تصويري پوشش حضرت علي(ع) در نگاره­هاي خاوران­نامۀ تركماني از منظر ساختار صوري است. طرح، نقش، فرم و رنگ عناصر پوشش حضرت علي(ع) در نگاره ­هاي نسخۀ خاوران­نامه چگونه تحليل مي­شود؟ نتيجۀ مطالعۀ اسنادي به شيوۀ تطبيقي ـ تاريخي و با نمونه­گيري 9 نگاره به صورت هدفمند حاكي است كه در نگاره ­هاي اين نسخه، اميرالمؤمنين علي(ع) با پوشش عمامه، قبا و عبا تصوير شده و رنگ يا شيوۀ تزئيني ـ يا بر­عكس ـ ساده ­نمايي براي تمايز ايشان از ديگر افراد به كار نرفته است: پوشش امام علي(ع) در تمام موقعيت­ها، تركيب سه ­قطعه ­اي متداول دارد. بنابر اين، همانندي ايشان با ديگر افراد در تصاوير به قرين مفهومي وجه، نشانه­اي دارد و موضوع همگوني كسوت حضرت علي(ع) را با مردم جامعه در زمان زيست در ذهن تداعي مي‌­كند.

Many historical illustrated manuscripts have used a fixed aspect of iconography for prominent characters to facilitate their recognition. This study aimed to analyze the pictorial pattern of Imam Ali's (PBUH) clothing, the design, form, and color in the paintings of the Khāvarān Nāmih's Manuscript, a sample of Turkoman school preserved in Golestan Palace. The results showed that the clothes of Imam Ali (PBUH) in the paintings consisted of a turban, cloak, and robe, which was the customary clothing style of his time, the conventional three-piece clothing. Moreover, depicting Imam Ali (PBUH) in the same clothes as other characters in the picture reflects his lifestyle as a normal person in society.