قدرت پيشراني بخش نفت و گاز در اقتصاد ملي و منطقه‌اي (مطالعه موردي ايران و كانادا)

در كشورهاي نفت‌خيز بررسي جايگاه بخش نفت‌وگاز در سطح ملي و منطقه‌اي از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. در ادبيات مربوط به الگوهاي دادهستانده براي بررسي جايگاه بخش‌هاي اقتصادي دو روش‌ سنتي و حذف فرضي مورد استفاده قرارمي‌گيرد كه به دليل مبنا قراردادن ستانده، دچار احتساب مضاعف پيوندها و ناتواني در تبيين وضعيت رفاهي هستند. مقاله حاضر براي رفع اين مسئله و ارائه تصوير واقع‌بينانه‌‌اي از جايگاه بخش نفت‌و‌گاز در اقتصاد ملي و منطقه‌اي، مقايسه‎اي تطبيقي بين دو كشور ايران و كانادا و دو استان نفت‌خيز آنها (خوزستان و آلبرتا) با استفاده از رويكرد توليدبه‌توليد در قالب الگوي نظري سرافاپاسينتيلئونتيف برمبناي سنجش اثرات القايي ارزش‌افزوده بخش‌ها ارائه داده‌است. نتايج حاكي از آن است كه بخش نفت‌و‌گاز در ايران و خوزستان به ترتيب 0/0435 و 0/0372 و در كانادا و آلبرتا 0/3173 و 0/4382 واحد، ارزش‌افزوده القايي به صورت مستقيم و غيرمستقيم براي ساير بخش‌ها ايجاد كرده‌است. اين ارقام نشان‌‌دهنده درهم‌تنيدگي بيشتر اين بخش با ساير بخش‌ها در سطح ملي و منطقه‌اي در كانادا به‌عنوان يك كشور توسعه‌يافته نسبت به كشور درحال‌توسعه‌اي مانند ايران بوده‌است. بخش خدمات و صنعت در تجزيه شاخص اثرات القايي ارزش‌افزوده بخش نفت‌وگاز بر ساير بخش‌ها، در كشورها و استان‌هاي مورد بررسي، رتبه اول و دوم را در جذب ارزش‌افزوده القايي اين بخش داشته‌اند. براين‌اساس توصيه مي‌شود سياست‌هاي توسعه‌‌ ملي و منطقه‌اي در راستاي محدودكردن خام‌فروشي در اين بخش و ايجاد ساختارهاي مناسب در ساير بخش‌ها در جهت جذب حداكثري ارزش‌افزوده القايي از بخش نفت‌وگاز جهت‌دهي شوند.