عوامل پيشگويي‌كننده مشاركت در غربالگري سرطان كولوركتال بر اساس مدل بزنف

PREDICTIVE FACTORS FOR PARTICIPATION IN COLORECTAL CANCER SCREENING BASED ON BASNEF MODEL

پيش‌زمينه و هدف: سرطان كولوركتال سومين سرطان شايع در جهان بوده و با ميزان مرگ‌ومير قابل‌توجهي همراه است. ميزان بقا در سرطان كولوركتال كاملاً به زمان تشخيص آن ارتباط دارد و لذا غربالگري روشي ارزشمند براي تشخيص زودهنگام آن هست. اين مطالعه باهدف تعيين عوامل پيشگويي‌كننده مشاركت در غربالگري سرطان كولوركتال بر اساس مدل بزنف انجام گرفت. مواد و روش كار: اين مطالعه­ از نوع همبستگي پيشگويي‌كننده هست كه بر روي 576 نفر از افراد بالاي 50 سال در شهر تبريز در سال 98 انجام گرفت. روش نمونه ­گيري به‌صورت خوشه ­اي چندمرحله‌اي بود. جهت جمع ­آوري داده‌ها از چك‌ليست مشخصات جمعيت شناختي و پرسشنامه ­­اي كه بر اساس سازه­ هاي مدل بزنف توسط محققين گردآوري شده بود، استفاده شد. تجزيه‌وتحليل داده­ ها با استفاده از نسخه 16 نرم­ افزار SPSS و روش‌هاي آمار توصيفي و تحليلي انجام شد. يافته ­ها: فقط 20/4 درصد افراد سابقه انجام تست خون مخفي در مدفوع و 9/5 درصد افراد سابقه كولونوسكوپي را ذكر نمودند. بر اساس مدل رگرسيون خطي، آگاهي و هنجارهاي انتزاعي از بين سازه­هاي مدل بزنف و تأهل، سيگار كشيدن و دريافت آموزش با مشاركت ارتباط معني­دار داشته (0/05

Background & Aims: Colorectal cancer is the third most common cancer in the world and is associated with a significant mortality rate. The survival rate in colorectal cancer is completely related to the time of its diagnosis and so screening is a valuable method for its early detection. This study was performed to determine the predictive factors for participation in colorectal cancer screening based on the BASNEF model. Materials & Methods: This is a predictive correlational study that was performed on 576 subjects over the age of 50 in Tabriz in 2019. The sampling method was multi-stage clustering method. To collect the data, a demographic questionnaire and a researcher-made questionnaire based on the constructs of BASNEF model were used. Data analysis was performed using SPSS software version 16 and descriptive and analytical statistical methods. Results: Only 20.4% of patients reported a history of performing fecal occult blood test and 9.5% of patients reported a history of colonoscopy. Based on linear regression modeling, among BASNEF model’s constructs, knowledge and subjective norm and also marital status, smoking and education were significantly related to colorectal cancer screening participation (p <0.05); and these variables can predict 23.9% of changes of variance of colorectal cancer screening participation. Conclusion: The constructs of the BASNEF model are good predictors of participation in colorectal cancer screening. Regarding the importance of early diagnosis of colorectal cancer and the low rate of participation in its screening, it is necessary for policymakers to pay more attention to predictive/effective factors in participation of colorectal cancer screening and use interventions such as raising awareness and using important resources of subjective norms.