فراتحليل اثربخشي آموزش خانواده جهت تغيير رفتار كودكان داراي اختلال بيش فعالي/ نقص توجه

A meta- analysis of efficacy of parent training in changing of behavior for children with attention deficit hyperactivity disorder

هدف: پژوهش حاضر به منظور جمع آوري و يكپارچه سازي تحقيقات انجام شده در زمينه آموزش­هاي خانواده جهت تغيير رفتار كودكان داراي اختلال بيش فعالي/ نقص توجه بود. روش‌ها: جامعه آماري شامل تمامي مقالات چاپ شده در مجلات علمي- پژوهشي معتبر در زمينه آموزش والدين در كاهش علايم اختلال بيش فعالي/ نقص توجه در ايران و خارج از كشور در محدوده سال­هاي 1395- 1380 بوده­ است كه از لحاظ روش­شناختي شرايط لازم را براي فراتحليل دارا بوده­اند. براي اين منظور 15 پژوهش انتخاب گرديد. ابزار اين پژوهش چك ليست فراتحليل بوده­ است. يافته‌ها: نشان داد كه ميزان اثر آموزش­هاي مبتني بر خانواده در كاهش علايم اختلال بيش فعالي/ نقص توجه بالا بوده ­است 61/0 (005/0>p). اين ميزان اثر در گروه بر اساس رويكرد رفتاري 68/0 (002/0>p)، رويكرد شناختي- رفتاري57/0 (001/0>p) و با رويكرد ذهن آگاهي 49/0 (001/0>p) به دست آمد. همچنين نتايج حاصل از تحليل تعديلي بيانگر اثرگذاري متغيرهاي تعديل كننده در اين آموزش­ها بوده ­است. نتيجه‌گيري: براساس نتايج فراتحليل حاضر، ميزان اثر آموزش­هاي مبتني بر خانواده در كاهش علايم اختلال بيش فعالي/ نقص توجه، مطابق جدول كوهن در حد بالاست. اين ميزان اثر با استفاده از رويكرد رفتاري بيشتر از رويكرد شناختي- رفتاري و رويكرد مبتني بر ذهن آگاهي است.

The present study was conducted to collect and integrate research conducted in the field of family education to change the behavior of children with ADHD. Methods: The statistical population includes all articles published in reputable scientific-research journals in the field of parent education in reducing the symptoms of ADHD in Iran and abroad in the period of 1380-1395, which in terms of methodological conditions had the necessary meta-analysis. For this purpose, 15 studies were selected. The tool of this research was a meta-analysis checklist. Results: The results has been shown that the rate of parents training effect in symptom reduction of children with attention deficit- hyperactivity disorder had been high 0.61 (p< 0.005). This rate of effect in group has been earned based on behavior strategy 0.68 (p< 0.002), cognitive- behavioral strategy 0.57 (p< 0.001) and with mindfulness 0.49 (p< 0.001). Also the results which were obtained from moderate analysis are expression of moderator variables effecting in this trainings. Conclusion: Based on this meta- analysis results, the rate of effect parents training in reduction of the attention deficit- hyperactivity disorder symptoms, based on Cohen table is high. This rate of effect with using from behavior strategy is higher than cognitive- behavioral and mindfulness strategies