بررسي و تحليل شخصيت هاي تقابلي در حكايت هاي تمثيلي عرفاني و حكمي

تمثيل داستاني يا اليگوري در اصطلاح ادبي به روايت گسترش يافته ­اي اطلاق مي­ شود كه در پس معناي ظاهري، داراي لايه ­هاي معاني متعدد باطني ديگري نيز هست كه هر كدام از اين لايه­ هاي معني نيازمند كشف، بررسي و رمزگشايي هستند. آنچه در راه اين رمزگشايي مركز ثقل قلمداد مي ­شود و نقش عمده­اي را در كشف و تأويل رموز و تصاوير پنهان در حكايت­ ها بر عهده دارد تحليل يكي از عناصر مهم داستان­ پردازي، يعني شخصيّت ­پردازي در اين حكايت­ ها است. استفاده از شخصيّت­ هاي تقابلي نمادين يكي از انواع مهم اين شخصّيت­ ها ست كه براي القاي معاني ثانوي ه­اي كه در بستر تحولات و القائات فرهنگي، ديني، اجتماعي تاريخي و... به وجود مي­ آيند نقش چشم­گيري در حكايات تمثيلي ادب فارسي آفريده ­اند. بررسي و تحليل نقش نمادين شخصيّت­ هاي تمثيلي تقابلي در قالب سه نوع تقابل تك­گانه، دوگانه و سه­ گانه و كشف روابط پنهان اين شخصيّت­ ها با ساير عناصر داستاني و تطبيق آن­ها در طول حكايت با درون مايۀ اصلي حكايت مي­ تواند منجر به كشف معاني ثانويه و جديدي از حكايت­ ها براي مخاطبان گردد. نتايج حاصل از اين تقسيم ­بندي نشان از كاركردهاي ويژۀ اين نوع از تقابل­ ها براي موضوعات مخصوصي دارد كه نويسندگان با نظر بدان كاركرد، هر كدام از اين تقابل ­ها را به موضوعات ويژه مربوط بدان تقابل اختصاص داده­ اند. اين مقاله مي­ كوشد با روش (توصيفي-تحليلي) به تحليل شخصيّت­ هاي تقابلي در حكايت­ هاي تمثيلي عرفاني و حكمي بپردازد.