موانع انديشه‌ ورزي اجتماعي در ميان اصحاب جامعه‌ شناسي ايران

Obstacles of Social Thinking among Iranian Sociologists

تفكر و انديشيدن يا به تعبيري انديشه‌ورزي، هر نوع فعاليت فكري و عقلي است كه درصدد حل يك مسئله يا وضعيت چالش‌برانگيز باشد و يا بخواهد وضعيت موجود را به وضعيت روشن و مطلوبي برساند. اهميت انديشه‌ورزي اجتماعي در اين واقعيت نهفته است كه بدون انديشه‌ورزي و معرفت‌انديشي اجتماعي، امكان حل مسائل و چالش‌ها اجتماعي وجود ندارد و رسالت جامعه‌شناسي نيز به سرانجام نمي‌رسد. با استفاده از تحليل عقلي و نظري و بر اساس مصاديق حاصل از مشاهدات و تجربيات نويسندگان، به بررسي موضوع پژوهش پرداخته شده است. تاكيد اساسي مقاله بر اين نكته است كه شرط بنيادي انديشه‌ورزي، عقلانيت خود بنياد است كه تحقق اين عقلانيت نيازمند آزادي و رهايي از قيمومت و سلطه مواردي است كه اين عقلانيت خود بنياد را در معرض تهديد قرار مي‌دهد. اين موارد تحكم آميز بيش از آنكه كلان مقياس باشند، خرد مقياس‌اند و منبع اين قيمومت و سلطه‌اي كه عقلانيت خود بنياد را تهديد مي‌كند بيشتر جنبه‌اي درون‌ذهني دارد و مربوط به الگوهاي ارزشي و هنجاري است كه در زندگي فردي و اجتماعي اصحاب جامعه‌شناسي وجود دارد و سايه‌ي تحكم خود را بر فضاي انديشه‌ي حوزه‌ي جامعه شناسي گسترانيده است. مصاديق اين قيمومت و سلطه عبارتند از: «روزمرگي»، «نبود انديشه‌ي مسئله‌محور»، «خودداري از تحليل نظري»، «ضعف در زمينه‌ي نقد توليدات جامعه‌شناختي» و « ارجاع به منابع به مثابه‌ي فضيلت».

Obstacles of Social Thinking among Iranian Sociologists Thinking is any intellectual activities to solve a problem, challenging situation or improve exist situation. The important of social thinking is without that there is no possibility of solving social challenges also sociology can’t access to its prophecy. The analysis of article is based on theoretical analysis, observations and experiences of author. Main emphasize in the article is that basic condition of thinking is self-founded rationality and essential precondition to access this, is release from any domination which is threatened that. These dominations are micro-scale rather than macro-scale and they are mental and related to values and normative patterns which are exist in life of Iranian sociologists. These dominations limited the possibility of social thinking among them. Examples of these dominations and limitations are routinizing, lack of problem-focused thinking, abstain of theoretical analysis, lack of production sociological review and refer to references as virtue.