ارتباط و جايگاه صلاحيت منفعل در جرايم سايبري با ساير انواع صلاحيت‌ها در نظام حقوقي ايران

زمينه و هدف: جرايم سايبري به نسبت ميزان فراواني و اهميتي كه در جهان امروز پيدا كرده­اند چالش­هاي بزرگي را نيز در ابعاد مختلف حقوقي در پي داشته اند. يكي از مهم­ترين مسائل حقوقي آن، چگونگي اعمال صلاحيت در اين جرايم است، تعيين محل وقوع جرم و حتي تشخيص مرتكب و تعيين تابعيت او، از جمله مهم­ترين چالش‌هاي حقوقي است كه بايد مورد توجه واضعين و مجريان مقررات حقوق كيفري قرار گيرد. از سوي ديگر حمايت از بزه‌ديدگان در مفهوم وسيع آن شامل اشخاص حقيقي، حقوقي و دولت­ها در فضاي سايبر نيز شايد مهمترين دغدغه نظام­هاي حقوقي - اجتماعي عصر امروز محسوب مي­شود در عين حال كه ضرورتي اجتناب ناپذير است. روش: پژوهش حاضر به روش توصيفي و تحليلي انجام شده است. يافته‌ها و نتايج: براي مديريت و پاسخ به دغدغه اعمال صلاحيت در جرايم سايبري، شايد مهم­ترين راه­حل توسل به اصل صلاحيت شخصي منفعل بر اساس تابعيت بزه­ديده جرم است. صلاحيت شخصي منفعل كه مكمل ساير انواع صلاحيت­ها از جمله صلاحيت سرزميني، واقعي و جهاني است مي­تواند بسيار راهگشا محسوب شود. در جرايم سايبري به جهت اينكه غالبا بزه­ديدگان مشخص هستند و نقطه­ي آغاز فرآيند تحقيقات مقدماتي تلقي مي­شوند لذا بهره­گيري از قاعده صلاحيت شخصي منفعل مي­تواند بهترين نقش را در تأمين عدالت كيفري داشته باشد.