فرم، ساحت ترجمه‌ ناپذيرِ شعر: بازخواني نظريۀ ادبي فرماليسم در تبيين موانع ترجمۀ شعر

بر پايۀ آراء صورتگرايان روس، ادبيّت، عاملي است كه مادۀ ادبي را به يك اثر ادبي بدل مي‌كند و زماني آغاز مي‌شود كه آشنايي ‌زدايي مصداق ‌يابد و هنرسازه‌هاي مشترك و بي‌ شمارِ آثار ادبي از حالت آشناي خود خارج شده و ديگرگونه بر خواننده ظاهر شوند. اهميت آشنايي ‌زدايي در ايجاد زبان و اثر ادبي تا اندازه‌اي است كه شعريّتِ شعر بر آن متمركز است و ترجمه‌ پذير نيست. پژوهش حاضر با روش توصيفي ‌- تحليلي به تبيين موانع مسير ترجمۀ شعر بر پايۀ اصول مكتب صورت ‌گرايي روس پرداخته است. نتايج نشان مي‌دهد كه ترجمۀ هنرسازه‌ها و فرآيند آشنايي‌ زدايي به عنوان عامل ايجاد هنرسازه و در نهايت فرم شعر، امري دشوار و تقريبا غيرممكن است. وزن، موسيقي حاصل از همنشيني واژگان، آشنايي‌ زدايي‌هاي حوزۀ معنايي و ساختاري كه به واسطۀ بهره‌گيري از صنايع ادبي فراواني رقم مي‌خورد و تعامل هنرسازه‌ها در روند شكل ‌گيري ادبّيت متن، از جملۀ عناصري است كه در فرآيند ترجمه يا از بين مي‌رود و يا به صورت عنصري منفعل انتقال مي‌يابد.