تحليل معرفت‌شناسانۀ دين‌گريزي

دين‌گريزي، سكولاريسم، جدايي دين از سياست، جدايي دين از علم و در نهايت جدايي دين از زندگي، همگي حامل پيامي واحد هستند: ما از دين بيزاري مي‌جوييم. فارغ از اين كه دين‌گريزي تاريخچه‌اي بس عظيم دارد، اينك در جوامع امروزي باوري موجه تلقي مي‌شود. چشم‌ها را بايد شست، جور ديگر بايد ديد. بياييد به جاي آن كه در باب معرفت‌شناسي و آسيب‌شناسي دين بحث و بررسي كنيم، باورها و نظريات دين‌گريزان را مورد بررسي و تحليل معرفت‌شناسانه قرار دهيم. توجيهات دين‌گريزانه چيست؟ چرا دين‌گريزي در جوامع كنوني مقبوليت و پذيرش عام دارد؟ آيا باورهاي دين‌گريزانه موجه است؟ از آنجا كه محبوبيت دين‌گريزي در جوامع روند رو به رشدي دارد، چه بسا تحليل و بررسي معرفت‌شناسانۀ باورهاي دين‌گريزانه مسير را در باب معرفت ديني هموارتر سازد. اگر بنا باشد جهل دربارۀ دين سرنوشتي چون اعتقاد به گزاره‌هاي دين‌گريزانه رقم زند، نادرستي اين گزاره‌ها دريچه‌اي بر آگاهي از جهل ديني است. بيزاري از دين مي‌تواند ناشي از مواردي همچون جهل و ضعف معرفتي دين، آميختگي برخي خرافات با آموزه‌هاي ديني و يا تبليغ نادرست باشد. لذا در صورت زدودن چنين خرافات و تأكيد بر رابطۀ عقل و دين و تفكر عقلاني در باب آموزه‌هاي ديني و همچنين تبليغ درست شايد بتوان دين‌گريزي را در جوامع ديني به حداقل رسانيد. اين مقاله در نظر دارد نظريات و باورهاي دين‌گريزانه را زير ذره‌بين نقد معرفت‌شناسانه قرار دهد تا توجيهات و موجهات آن را بررسي كند. يقيناً در بطن توجيه و شواهد باورهاي دين‌گريزانه جهل و فهم نادرست دين جا خوش كرده است.