اثر آبياري با آب‌شور بر روي عملكرد عدس، در مقايسه با شرايط غير شور كشت ديم (در قزوين)

در سال زراعي 1400-1399، پژوهشي بر روي گياه عدس در دانشگاه بين‌المللي امام خميني(ره) انجام شد. تيمارها شامل يك تيمار كشت ديم (D) و پنج تيمار شوري آب آبياري با هدايت الكتريكي برابر با (S0)0.5، (S1)2، (S2)4، (S3)6 و (S4) 8 دسي‌زيمنس بر متر بودند. آزمايش در قالب طرح پايه بلوك‌هاي كامل تصادفي و با سه تكرار اجرا شد. در تيمارهاي D، S0، S1، S2، S3 و S4، به ترتيب عملكرد زيست‌توده عدس برابر با 2094.66، 3621.9، 3525.6، 2771.6، 1965.62 و 1120.6 كيلوگرم بر هكتار، عملكرد دانه برابر با 399.25، 957.53، 932.07، 639.25، 279.33 و 46.82 كيلوگرم بر هكتار و عملكرد كاه برابر با 1695.41، 2664.37، 2593.53، 2132.35، 1686.29 و 1073.78 كيلوگرم بر هكتار اندازه‌گيري شد. نتايج نشان داد كاربرد آب تا سطح شوري S2 براي كشت عدس، قابل توصيه بود و شوري بيش‌تر از آن باعث كاهش محصول نسبت به شرايط ديم ‌شد. به طور دقيق‌تر در حد آستانه شوري آب برابر با 5.5، 5.3 و 5.6 دسي‌زيمنس بر متر، به ترتيب عملكرد زيست‌توده، دانه و كاه عدس برابر با شرايط ديم بود. در اثر اِعمال تنش شوري، عملكرد نسبي (نسبت به ديم) زيست‌توده، دانه و كاه به ترتيب با شيب 0.166، 0.325 و 0.129 كاهش يافت. اين مسئله نشان داد حساسيّت عملكرد دانه به شوري آب، در مقايسه با كاه بيش‌تر بود. علت آن تأثير تنش شوري بر اختلال در گرده‌افشاني گياه و عدم دانه ‌بستن غلاف‌ها بود. مقدار بهره‌وري مصرف آب در توليد زيست‌توده خشك عدس در تيمارهاي D، S0، S1، S2، S3 و S4 به ترتيب برابر با 3.55، 1.32، 1.3، 1.23، 1.11 و 0.97 كيلوگرم بر مترمكعب محاسبه شد. دستاورد كلي پژوهش اين بود كه به‌منظور افزايش عملكرد گياه عدس (نسبت به شرايط ديم)، امكان كاربرد آب‌شور (در حد تحمل گياه) وجود داشت. در اين شرايط، زمينه‌اي براي بهره‌برداري از منابع آب‌هاي لب‌شور منطقه نيز فراهم شد.