ارزيابي محصولات بارش ماهواره‌اي جهت برآورد رخدادهاي بارشي سنگين در نوار ساحلي درياي خزر

بارش يكي از متغيرهاي مهم براي بسياري از كاربردها و رشته‌هاي مرتبط با منابع آب و سامانة ژئوفيزيك زمين بوده كه عنصر اصلي در وقوع رخدادهاي شديد و سيل‌آساست. سامانه‌هاي تخمين بارش ماهواره‌اي داده‌هايي اغلب با پوشش جهاني توليد مي‌كنند كه مي‌توانند اطلاعاتي را ارائه دهند كه داده‌هاي منابع ديگر ثبت بارش در دسترس نيستند. در اين مطالعه، محدودة نوار ساحلي جنوب غرب درياي خزر، استان گيلان، به‌عنوان منطقۀ مورد مطالعه در نظر گرفته‌ شده و دقت چهار محصول ماهواره‌اي GPMIMERG، CHIRPS، PERSIANNCDR و TRMM3B42V7، براي برآورد بارش‌هاي سنگين از سال 1396 تا سال1400 مقايسه شد. ارزيابي‌ها به‌صورت مقايسه بارش‌هاي برآورد شده ماهواره‌اي با ايستگاه‌هاي زميني با در نظر گرفتن ارتفاع هر ايستگاه و ميانگين كل ايستگاه‌ها، با استفاده از شاخص‌هاي قطعي شامل PC، CSI، BIAS و HSS و معيارهاي آماري همبستگي (Corr) و نرمال شده مجذور ميانگين مربعات خطا (nRMSE)، انجام شد. نتايج نشان داد با توجه به شاخص PC در هشت ايستگاه، بندر انزلي، رشت، رودسر، تالش، آستارا، رشت (كشاورزي)، كياشهر و لاهيجان كه همگي در ارتفاعي كم‌تر از 40 متر از سطح آب‌هاي آزاد و در نوار ساحل درياي خزر پراكنده‌اند، محصول بارش ماهواره‌اي IMERG امتياز بيش‌تري نسبت به مابقي محصولات كسب كرد. ضعيف ترين عملكرد در شاخص PC در آستانة بيش‌تر از پنج ميلي‌متر، مربوط به ماهواره‌هاي TRMM و PERSIANNCDR بود كه كم‌ترين امتيازات را در همة ايستگاه‌ها كسب كردند. نتايج شاخص CSI نشان داد كه در همة ايستگاه‌ها، به‌جز ايستگاه منجيل، محصول بارش ماهواره‌اي IMERG عملكرد بهتري دارد. هم‌چنين در بررسي تأثير ارتفاع ايستگاه‌ها و برآورد ماهواره‌اي بارش در شاخص CSI، ارتباطي بين ارتفاع ايستگاه‌ها با عملكرد محصولات يافت نشد. در شاخص كيفي Bias، در محصولات IMERG و CHIRPS، سوگيري هر ايستگاه ارتباط مستقيمي با ارتفاع آن دارد به‌طوري‌كه در ايستگاه‌هاي مرتفع بارش بيش برآورد شده و بر عكس در ايستگاه‌هاي كم ارتفاع‌تر بارش‌ها كم‌تر از ميزان مشاهداتي برآورد شده‌اند، ولي در محصولات PERSIANNCDR و TRMM در همه ايستگاه‌ها بارش‌هاي تخميني كم برآورده شده است. با توجه به نتايج به‌دست ‌آمده محصول IMERG نسبت به سه محصول CHIRPS، PERSIANNCDR و TRMM بهتر عمل كرده است.