تحليل ايدئولوژي شناختي رمان «جزيرۀ سرگرداني» بر اساس انگارۀ استعارۀ مفهومي

ايدئولوژي ‌شناختي استعاري يكي از عمده رويكردهاي مطالعاتي تئون وندايك (1995) است. او معتقد است كه ايدئولوژي، نظامي از باورها و انگيزه ها است. اين نظام در حقيقت صورتي اجتماعي و كاركردي شناختي دارد. ازآنجاكه ايدئولوژي به دليل ماهيت پديداري و ساختار معنايي، نيازمند ظهور و بروز خاص است؛ در شاكله اي از نظام استعاري مي گنجد. استعاره لزوماً يكي از مهمترين پديده هاي معنايي محسوب مي شود كه از پيكرۀ ابزاري صرفاً بلاغي خارج‌شده و نقش بازنمايي مفاهيم ذهني انسان را ايفا مي كند. استعاره اصولاً حقيقتي مدركانۀ زباني است كه به‌طور پنهان، گسترهاي از افكار و فرآيندهاي تجربي ـ زيستي بشر را به همراه دارد. اين مقاله با تكيه بر مفاهيم علمي و با روش مطالعۀ كتابخانه‌اي به شيوۀ تحليلي درون‌متني، رمان «جزيرۀ سرگرداني» سيمين دانشور را بررسي كرده است و در پي جويي اين مسئلۀ علمي است كه استعاره هاي مفهومي اين رمان با چه كيفيت و در چه قالب كاركردي ظهور يافته اند؟ به طوركلي يافته هاي اين پژوهش نشان داد كه استعاره هاي رمان جزيرۀ سرگرداني با كاركردهايي در قالب‌هاي شباهت‌آفريني، تمثيل ‌شدگي، كنايه‌انديشي و ساختار تلميحي و گاه با ابعاد روان ادراكي برجسته‌سازي و آشنازدايي متبلور شده‌اند.