تحليل كاركردهاي بلاغي و ايدئولوژيك داستان انبياء در ديوان صائب

زمينه و هدف: داستانهاي ديني و اساطيري مانند قصه خضر، سليمان، يوسف، عيسي، موسي و غيره به نحو چشمگيري در ديوان غزليات صائب بكار رفته اند. با توجه به اينكه شاعران و نويسندگان متناسب با مختصات ادبي و انديشگاني عصر خويش به بازآفريني ديگر متون ميپردازند، قصص انبياء نيز در ديوان صائب بايست از كاركردهاي بلاغي و ايدئولوژيكي ويژه اي برخوردار باشد. روش مطالعه: در اين مقاله پربسامدترين تلميحات داستاني انبياء براساس جلد اول ديوان صائب استخراج شده است. آنگاه وجوه بلاغي و ايدئولوژيك هريك از داستانها در ساختار غزليات صائب تحليل شده است. يافته ها: قصه هر پيامبر با عبور از منشور مضمون پردازي نمودهايي از عشق زميني سبك خراساني و عشق ملكوتي سبك عراقي را بازآفريني كرده و طيفهاي معنايي و بلاغي بكري خلق كرده است. نتيجه گيري: صائب از زواياي گوناگون تفسيرهايي ادبي، اجتماعي و عرفاني از داستان پيامبران ارائه ميدهد. وي با ايجاد تغييرات محتوايي و كمّي در داستان انبياء، نه تنها از تكرار ملال آور آنها جلوگيري كند، دلالتهاي معنايي تازه اي به آنها بخشيده است و از دريچه ملاكها و موازين اخلاقي و اجتماعي عصر خويش، به نقد قصص انبياء نشسته است.