تحليل مفهوم مرگ در شعر بسام حجار با تكيه بر الگوي نشانه‌شناسي پيرس

نشانه‌شناسي به تحليل ارتباط نشانه‌ها و دلالت‌ها و نحوۀ شكل‌گيري آنها مي‌پردازد و نشانه‌شناسي ادبي در پي كشف ناشناخته‌هاي جهان درون متن از طريق واكاوي نشانه‌هاي زباني و فهم ارتباطات معنايي ميان واژگان شعر است. چارلز پيرس با الگوي سه وجهي خود براي ساختار نشانه تحول بزرگي در علم نشانه‌شناسي به وجود آورد و يك روش دقيق و علمي براي بررسي ساختار دلالتي شعر در اختيار ناقدان ادبي قرار داد. بسام حجار از شاعران نوانديشي است كه مرگ يكي از مفاهيم و مضمون‌هاي اصلي شعر اوست و بخش اعظمي از اشعارش به مرگ و مرگ‌انديشي اختصاص دارد. اين مقاله سعي مي‌كند بر پايۀ نظريۀ پيرس به بررسي فرايند ساخت نشانه‌هاي شعري مربوط به مفهوم مرگ در شعر بسام حجار بپردازد و پيام‌هاي مخفي در سطوح ژرف متن شعر او را بازگو كند. بر اساس نتايج پژوهش بسام حجار از رمزگان‌هاي زيبايي‌شناسي، مؤلف، زماني، مكاني و محور همنشيني و جانشيني كلام براي توليد نشانه‌هاي شعري مرتبط با مفهوم مرگ استفاده كرده است و استفاده از دلالت‌هاي صريح واژگان شعرش مخاطب را به انتخاب دقيق دلالت ضمني متناسب با مفهوم مرگ از ميان دلالت‌هاي بي‌شمار كمك كرده و مقصود اصلي شاعر و ديدگاه و جهان‌بيني و احساسات متناقض او دربارۀ مرگ را كه در خوانش اوليه قابل فهم نيست، نمايان ساخته است و لايه‌هاي ثانويۀ متن را آشكار كرده است.