عليت در زبان فارسي: مكتب سنت‌پترزبورگي بانداركو

ساختارهايي با مفهوم عليت كه تصور مي‌رود در همه زبان‌ها وجود دارند، ازجمله ابژه‌هاي زباني هستند كه نه‌ تنها در زبانشناسي بلكه در روانشناسي، منطق و  فلسفه نيز موردمطالعه قرار مي‌گيرند. به‌عبارت‌ديگر علومي كه زبان و فعاليت‌هاي زباني را در موقعيت‌هاي مختلف با اهداف متفاوت مورد بررسي قرار مي‌دهد، همواره عليت را نيز مورد توجه قرار داده است. پژوهش حاضر، تحقيقي توصيفي تحليلي است كه چهارچوب نظري آن بر اساس تئوري دستور كاربردي بانداركو بنا شده است، بدون اينكه تحميل ساخت زبان روسي بر زبان فارسي موردنظر باشد. مقاله به بررسي مفهوم عليت در جملات مركب وابسته‌ساز مي‌پردازد. به‌عبارت‌ديگر تظاهر رابطه عليت در جملات مركب وابسته‌ساز علي، شرط، هدف و تقابل مورد بررسي قرار مي‌گيرد. براي دستيابي به اين مقصود، نگارنده براي توصيف جملات مركب با مفهوم عليت از محورهاي كاربردي معنايي بانداركو تبعيت كرده است. بر اساس تئوري بانداركو، محورهاي كاربردي – معنايي سيستمي از ابزارهاي متنوع زباني (اعم از صرف، نحو، واژه‌سازي، واژه‌شناسي و همچنين تلفيق آن‌ها نظير واژگاني نحوي و غيره) است كه بر مبناي اشتراكات و نقش‌هاي معنايي متقابل در يك محور جاي مي‌گيرند.