جنود عقل و جهل و تغييرات اجتماعي از منظر سيد جعفر كشفي

تغييرات اجتماعي و تحولات جوامع بشري از مسائل مهمي است كه ذهن نظريه‌پردازان اجتماعي و فلسفي را مشغول خود ساخته است. هر يك از آن‌ها نظريات مختلفي را بر پايۀ مباني پذيرفته‌شده خود مطرح كرده‌اند؛ برخي از اين متفكران جمعيت، عقايد، جغرافيا و تضاد طبقات اجتماعي را به‌عنوان علل تغييرات اجتماعي مطرح كرده‌اند. در اين ‌بين سيد جعفر كشفي فقيه، فيلسوف و عارف دورۀ قاجار با تكيه‌بر مباني پذيرفته‌شدۀ خود و براساس حديث جنود عقل و جهل به بيان علل تغييرات اجتماعي پرداخته است. در اين پژوهش با استفاده از روش اسنادي و تحليل محتوا و با رجوع به آثار سيد جعفر كشفي، به تبيين نظريۀ او از تغييرات اجتماعي مبتني‌بر حديث جنود عقل و جهل پرداخته ‌شده است. كشفي با تكيه ‌بر علوم عقلي و نقلي جهان اسلام به‌ويژه تشيع به تشريح تضاد و تقابل قواي عقل و جهل و جدال آن‌ها و سريان آن جدال در تاريخ جوامع بشري كه منجربه تغيير جوامع مي‌شود، پرداخته است. او برخلاف ماركس، كه تضاد اقتصادي و مادي را عامل تغييرات اجتماعي دانسته است، علت تضاد را فراتر از جدال اقتصادي طبقات جامعه دانسته و تضاد را در جدال قواي عقل و جهل دانسته است.