مراحل تطور احتفال (جشن) ميلاد پيامبر(ص) در گذر تاريخ

احتفال به‌معناي برگزاري مراسم جشن ولادت پيامبر(ص) و اهل‌بيت(ع)، تطورات تاريخي گوناگوني را به خود ديده كه در اين نوشتار به پنج برهه تاريخي اشاره شده است. اين مراسم به‌صورت رسمي و عمومي در قرن چهارم در دوره فاطميان مصر با هدف تعظيم و بزرگداشت مقام پيامبر اكرم(ص) پايه‌گذاري شد. بي‌درنگ از سوي مسلمانان در ساير سرزمين‌هاي اسلامي، از قبيل شامات، حجاز، خراسان بزرگ و شمال آفريقا دنبال شد و در سده‌هاي هفتم و هشتم، چهار گوشه جهان اسلام شاهد برگزاري مراسم احتفال مولدالنبي(ص) بود. هم‌زمان، ورود گرايش‌ها و انديشه‌هاي انحرافي مانند صوفيه به اين مراسم، آن را از مسير اصلي منحرف كرد و كج‌روي‌هاي اخلاقي و فقهي را در آن پديد آورد. به‌منظور تقابل با اين بدعت‌ها، عالمان ديني به مرزبندي ميان اين مراسم و انحرافات آن پرداختند كه با ظهور فرقه وهابيت، رويكرد اصلاحي عالمان، به نفي و انكار اساس اين مراسم از سوي وهابيان تبديل شد. لزوم جداسازي ميان اشكالات محتوايي اين مراسم با برگزاري اصل آن، نتيجه‌اي است كه از بررسي اين تطورات تاريخي به‌دست مي‌آيد.