نقش ميانجي‌گر نيازهاي بنيادين روانشناختي در رابطه بين ويژگي‌هاي شخصيتي و شادكامي دانشجويان

زمينه: شادكامي از مؤلفه‌هاي اصلي كيفيت زندگي در همه‌ي گروه‌هاي سني به‌ويژه دانشجويان است. مطالعات نشان داده است كه شادكامي با عوامل بزرگ شخصيت به‌ويژه روان آزردگي‌گرايي، برون‌گردي و مسئوليت‌پذيري همبستگي معني‌داري دارد. علاوه بر آن ارضاي نيازهاي بنيادين روانشناختي يكي از شروط اساسي براي دستيابي به شادكامي و رضايت از زندگي است. بااين‌حال نقش اين مؤلفه‌ها در جمعيت دانشجويي مورد مطالعه قرار نگرفته است. هدف: هدف پژوهش حاضر ارزيابي نقش ميانجي‌گري نيازهاي بنيادين روانشناختي در رابطه بين ويژگي‌هاي شخصيتي و شادكامي دانشجويان بود. روش: طرح پژوهش حاضر توصيفي - همبستگي و به روش مدل‌يابي معادلات ساختاري بود. جامعه آماري اين پژوهش دانشجويان مقاطع كارشناسي و كاشناسي‌ارشد سال تحصيلي 1399-1400 دانشگاه‌هاي استان گلستان بودند. از ميان اين جامعه نمونه‌اي متشكل از 356 نفر دانشجوي دختر و پسر با استفاده از روش نمونه‌گيري تصادفي خوشه‌اي انتخاب شدند. به‌منظور گردآوري داده‌ها از پرسشنامه‌هاي فرم كوتاه ويژگي‌هاي شخصيتي نئو (NEO-PI) (1996)، مقياس ارضاي نيازهاي بنيادين روانشناختي گاينه (BNGS) (2003) و مقياس شادكامي آكسفورد (OHI) (2002) استفاده شد. داده‌ها با استفاده از روش مدل‌يابي معادلات ساختاري (SEM) و با نرم‌افزار ليزرل نسخه (8/71) مورد تحليل قرار گرفتند. يافته‌ها: نتايج نشان داد كه در همه‌ي شاخص‌هاي برازش، مدل ساختاري شادكامي از برازش مناسب و قابل قبولي برخوردار است. مطابق با نتايج پژوهش روان‌آزردگي با شادكامي رابطه منفي (0/29-)، برون‌گردي (0/31)، و ارضاي نيازهاي بنيادين روانشناختي (0/50) با شادكامي رابطه مثبت و معني‌دار داشتند (0/05 P). در مجموع اين متغيرها توانستند 36 درصد از واريانس متغير شادكامي را پيش‌بيني و تبيين نمايند. نتيجه‌گيري: به نظر مي‌رسد افرادي كه روان‌آزردگي‌گرايي پايين‌تر برون‌گردي بالاتر را تجربه مي‌كنند شادكامي بيشتري را تجربه مي‌كردند. علاوه بر اين ارضاي نيازهاي بنيادين روانشناختي با افزايش شادكامي دانشجويان مرتبط بود.