اثر متانول و نانو ذره دي‎اكسيد تيتانيوم بر ويژگي‌هاي فيتوشيميايي گياه دارويي كنگرفرنگي (Cynara scolymus L.)

مقدمه و هدف: در سال‌هاي اخير مطالعات به سمت استفاده از تركيبات جديدي كه بتواند در داخل گياه سنتز و موجب افزايش كارايي فتوسنتزي گياه ‌شود، معطوف گرديده است. برخي از اين تركيبات شامل ريزمغذي‌ها و الكل‌ها است. الكل‌هايي نظير متانول به عنوان يك منبع كربني سبب افزايش كارايي فتوسنتز و بهبود خصوصيات رشدي گياه خواهند شد. نانوذره دي‌اكسيدتيتانيوم نيز موجب بهبود و ترميم كارايي دستگاه فتوسنتزي در گياه شده و در نتيجه كارايي فتوسنتز را افزايش مي‌دهد. به همين دليل اين پژوهش به هدف بررسي متانول و نانوذره دي‌اكسيدتيتانيوم بر ويژگي‌هاي فيتوشيميايي گياه دارويي كنگر فرنگي انجام شد. مواد و روش‌ها: به منظور بررسي محلول‌پاشي برگي متانول و نانوذره دي‌اكسيد تيتانيوم (TiO2) بر گياه دارويي كنگرفرنگي، آزمايشي در قالب طرح فاكتوريل بر پايه بلوك‌هاي كامل تصادفي با 4 سطح براي هر كدام از 2 فاكتور متانول (0، 15، 30 و 45 درصد حجمي) و نانوذره (آناتاز) دي‌اكسيد تيتانيوم (0، 20، 40 و 60 ميلي‌گرم بر ليتر) در 3 تكرار در سال هاي 1398و 1399 انجام شد. صفات اندازه‌گيري شده شامل رنگيزه‌هاي فتوسنتزي، فنل، فلاونوئيد و فعاليت آنتي‌اكسيداني طي دوسال بود. يافته‌ها: بر اساس نتايج بدست آمده، برهم كنش تيمارها براي تمامي صفات مورد بررسي در هر دوسال پژوهش در سطح آماري 1% معني‌دار شدند. بيشترين ميزان كلروفيل a ،b و كل برگ سال اول از تيمار صفر درصد حجمي متانول + 20 ميلي گرم بر ليتر نانوذره دي‎اكسيد تيتانيوم و در برگ سال دوم از تيمار 45 درصد حجمي متانول + 40 ميلي گرم بر ليتر نانوذره دي‎اكسيد تيتانيوم حاصل شد. در سال اول تيمار 30 درصد حجمي متانول + صفر ميلي‌گرم بر ليتر نانوذره دي‎اكسيد تيتانيوم و در سال دوم تيمار 15درصد حجمي متانول + صفر ميلي گرم بر ليتر نانوذره دي‎اكسيد تيتانيوم به ترتيب با 218/75 و 192/85درصد افزايش نسبت به شاهد بالاترين ميزان كاروتنوئيد را به خود اختصاص دادند. بيشترين مقدار فلاونوئيد برگ سال اول در تيمار صفر درصد حجمي متانول + 20ميلي‌گرم بر ليتر نانوذره دي‎اكسيد تيتانيوم ديده شد كه با تيمار صفر درصد حجمي متانول + 60 ميلي‌گرم بر ليتر نانوذره دي‎اكسيد تيتانيوم تفاوت معني داري نداشت و بالاترين ميزان فلاونوئيد برگ سال دوم نيز از تيمار 45 درصد حجمي متانول + 40 ميلي‌گرم بر ليتر نانوذره دي‎اكسيد تيتانيوم با 284/61 درصد افزايش نسبت شاهد به حاصل شد. بيشترين مقدار فنل برگ سال اول از برهمكنش تيمار 15 درصد حجمي متانول + 20 ميلي گرم بر ليتر نانوذره دي‎اكسيد تيتانيوم بيشترين مقدار فنل‌كل برگ سال دوم از برهم كنش تيمار 45 درصد حجمي متانول + 20 ميلي گرم بر ليتر نانوذره دي‎اكسيد تيتانيوم به ترتيب با 73/15 و 216/91  درصد افزايش نسبت شاهد ديده شدند. بيشترين مقدار فعاليت آنتي‌اكسيداني در سال اول را تيمارهاي صفر درصد حجمي متانول + 20 ميلي گرم بر ليتر نانوذره دي‎اكسيد تيتانيوم و 30 درصد حجمي متانول + صفر ميلي گرم بر ليتر نانوذره دي‎اكسيد تيتانيوم با 32/16 درصد افزايش نسبت به شاهد به خود اختصاص دادند و در سال دوم نيز تيمار 45 درصد حجمي متانول + 40 ميلي‌گرم بر ليتر نانوذره دي‎اكسيد تيتانيوم با افزايش 16/24 درصدي نسبت به شاهد بالاترين ميزان قدرت حذف كنندگي راديكال آزاد را داشت. نتيجه‌گيري: طبق نتايج حاصل، كاربرد تلفيقي متانول به عنوان يك منبع كربني و نانوذره دي‌اكسيد تيتانيوم مي تواند در بهبود خصوصيات فيتو شيميايي گياه دارويي كنگرفرنگي مفيد واقع شود.