بررسي تيپ و ژنز كانه‌زايي فلزات پايه در كانسار زاجكان (طارم سفلي، استان قزوين) با استفاده از داده‌هاي زمين‌شناسي، زمين‌شيمي و ميان‌بارهاي سيال

كانه‌زايي در كانسار زاجكان به‌صورت رگه‌هاي كوارتز سولفيدي درون توالي توف‌هاي حدواسط و اسيدي رخ داده و به چهار مرحله قابل تفكيك است. مرحله اول كانه‌زايي شامل رگه و رگچه‌هاي كوارتزي (± فلوريت) داراي پيريت و كالكوپيريت مي‌باشد. مرحله دوم كانه‌زايي شامل رگه‌ها و بِرش‌هاي گرمابي با سيمان كوارتز سولفيدي (گالن، اسفالريت± كالكوپيريت ± پيريت) است. مرحله سوم كانه‌زايي با حضور كوارتز و هماتيت در رگه‌ها و سيمان گرمابي بِرش‌ها مشخص مي‌شود. مرحله چهارم شامل رگه و رگچه‌هاي كوارتز- كلسيتي تأخيري فاقد كانه‌زايي است. دگرساني گرمابي شامل دگرساني‌هاي سيليسي، آرژيليك متوسط، كربناتي و پروپليتيك است. پيريت، كالكوپيريت، گالن و اسفالريت همراه با مقدار اندكي هماتيت، كانه‌هاي معدني در زاجكان هستند. كوارتز، فلوريت، سريسيت، كلريت و كلسيت كاني‌هاي باطله مي‌باشند. ساخت و بافت كانسنگ شامل دانه‌‌پراكنده، رگه رگچه‌اي، بِرشي، شانه‌اي، پوسته‌اي، كاكلي، پرمانند، گل‌كلمي و پُركننده فضاي خالي است. الگوي عناصر كمياب و نادر خاكي به‌‌هنجارشده به كندريت براي نمونه‌هاي كانه‌دار و سنگ‌هاي ميزبان، مشابه و بيانگر نقش اين سنگ‌ها در تأمين عناصر كانه‌ساز مي‌باشد. مطالعات ميانبارهاي سيال نشان مي‌دهد سيالات مسئول كانه‌زايي در زاجكان يك سيستم H2O-NaCl با دماي متوسط (150 تا 295 درجه سانتي‌گراد) و شوري پايين (0.2 تا 7.6 درصد وزني معادل نمك طعام) است. روند تكامل سيال كانه‌ساز با فرايندهاي اختلاط و جوشش سيالات هم‌خواني دارد. عمق كانه‌زايي بين 480 تا 820 متر زير سطح آب‌هاي قديمي مي‌باشد. كانسار زاجكان از نوع كانسارهاي اپي‌ترمال سولفيداسيون حدواسط است.