مناسبات تجارت غيررسمي و استراتژي‌هاي ماندگاري (تجارب زيستۀ فعالان نواحي مرزي سقز و بانه)

فعاليت‌هاي تجاري غيررسمي در نواحي مرزي، ماهيتي مخاطره‌آميز و چالش‌برانگيز دارند. نحوۀ مواجهه با مخاطرات و چالش‌هاي اين پديده و تداوم اين فعاليت‌ها نيازمند به‌كارگيري قواعد و روش‌هاي خاصي است. هدف از اين پژوهش، مطالعۀ شيوه‌هاي مواجهه با مخاطرات و چگونگي بقا و تداوم فعاليت‌هاي تجاري غيررسمي در نواحي مرزي سقز و بانه توسط فعالان دخيل در اين عرصه است. از روش مردم‌نگاري و فن مصاحبه و مشاهده براي گردآوري داده‌ها استفاده شد. از طريق روش نمونه‌گيري هدفمند مصاحبه، با 55 نفر از مطلعان كليدي (شامل كولبران، كاسبان عمده، كاسب‌كاران سطح خرد و رانندگان) به عمل آمد تا اشباع نظري حاصل شود. با استناد به نظر پاسخگويان، ده مقولۀ محوري به اين شرح به دست آمده است: محيط طبيعي ابزارگريز، اتكا به مهارت‌ها و توانمندي‌هاي شخصي، حمايت و يكپارچگي گروهي، نوآوري و خلاقيت، كاربست ترفندهاي راهبردي، توافق با مأموران، مشروعيت اجتماعيفرهنگي كالا، توسل ابزاري به باورهاي ديني، انتفاع و سودانگاري شخصي، و مقاومت‌هاي قهري و توسل به خشونت. تحليل يافته‌ها نشان مي‌دهد اين ترفندها كه از آن‌ها مي‌توان به‌عنوان «راهبردهاي بقا و تداوم فعاليت‌هاي تجاري غيررسمي در نواحي مرزي» نام برد، محصول تجارب زيسته، شرايط اقتصادياجتماعي، ساختار طبيعي مناطق مرزي و منابع و امكانات در دسترس هستند؛ بنابراين شانس‌ها و فرصت‌هاي را در اختيار فعالان مي‌نهند و تاب‌آوري آنان را در برابر پيامدهاي احتمالي مخاطرات افزايش مي‌دهند.