شيوه‌ بياني شمس تبريزي با رويكرد تحليل گفتمان انتقادي

اين جستار، گفتمان انتقادي شمس تبريزي را از طريق شيوه هاي بياني مورد بررسي قرارمي دهد. مفهوم قدرت و رابطه آن با ايدئولوژي كه از مؤلفه هاي اساسي نظريه گفتمان انتقادي است را در گفتمان هاي شمس در نظرمي گيرد. اين نوشتار، جايگاه و موضع قدرت ايدئولوژيكي شمس را بر اساس مفهوم دو كُنش تهديدكننده وجهه و كُنش حافظ وجهه در مقابل قشرها و طبقات عرفاني (مراد- مريدي) و طبقات اجتماعي (عوام- فلاسفه، حكما و ...) نشان مي دهد. در كنش تهديدكننده وجهه ، شمس بي پروا با شيوه هاي بياني مختلف، خود را در موضع قدرت و مخاطب را در موضع پذيرشِ قدرت شمس قرارمي دهد. در كنش حافظ وجهه نيز بسامد بالا به حفظ وجهۀ خود شمس تعلق دارد و در رده اي پايين تر از خود، مولانا را قرارمي دهد. روش ما در اين پژوهش، كتابخانه اي و به شيوه توصيفي- تحليلي بوده است. نتيجۀ اين پژوهش نشان مي دهد كه موضع قدرت شمس مبتني بر مؤلفۀ ايدئولوژي بوده است.