بررسي انتقادي چالش معرفت‌شناختي داده تجربي از منظر معرفت‎شناسي اسلامي

داده تجربي در معرفت‎شناسي معاصر، به محتواي بي‎واسطه ادراك حسي اشاره دارد كه توسط ضمير اول شخص و در زمان حال از آن گزارشي داده مي‎شود. مهم‎ترين مسأله در رابطه با آن، بحث از توان توجيه‎گري اين محتواست. توان توجيه‎گري داده‎ تجربي با قياس ذو حدين، به چالش كشيده مي‌شود كه امر را دائرمدار مفهومي و يا غير مفهومي بودن آن مي‎كند. در اين مقاله، نخست استدلال شده است كه بخشي از اين نزاع ناشي از ابهام در كاربرد اصطلاح مفهوم است كه معنا و جايگاه هستي‎شناختي روشن و مورد اتفاقي ندارد. سپس با تكيه بر مباني معرفتي مكتب فلسفي صدرايي، استدلال شده است كه محتواي غير مفهومي داده تجربي پيش شرط لازم براي تحقق و ايفاي نقش معرفتي مفاهيم است. ازآنجاكه اين محتواي غير مفهومي، معرفتي حضوري است ـ كه غير از معرفت مفهومي است ـ ديدگاهي كه به‌دست مي‌آيد، نمونه‌اي از نامفهوم‌گرايي خواهد بود. در اين ديدگاه براي رها شدن از شك افراطي و دفاع ازعقلانيت دانش تجربي، به تعريفي درون‌گرايانه از توجيه تمسك شده است كه در آن داده تجربي نقشي اساسي در حكايت‌گري از جهان خارج دارد. در انتها بيان مي‎شود كه چنين شناختي با اينكه مطلق و كامل نيست، اما با جهل مطلق نسبت به جهان خارج نيز فاصله دارد و گرفتار خودتنهاانگاري نيست.