بررسي صعوبت حسن فاعلي در فعل اخلاقي

از اجزاء گسترش معنويت و اخلاق، توجه به ملاك فعل اخلاقي در مكتب اخلاقي اسلام (يعني قرب اختياري) است كه هم حسن فعلي و هم فاعلي موجب آن مي‌گردد. حسن فاعلي يعني: خلوص نيت اگر باشد، در پذيرش عمل مربوطه ترديدي نيست و همچنين اگر اصلاً نباشد، در عدم پذيرش عمل مربوطه ترديدي نيست. اما اگر نيت قرب مغشوش گردد، بنا بر ظاهر رواياتي مانند «انا خير شريك»، عمل مردود و غير قابل پذيرش است. درحالي‌كه اگر اين‌گونه باشد، اكثر انسان‌ها از كمال و سعادت و رضوان الهي محروم شده و دين اسلام حرجي مي‌گردد و مسلمانان دچار يأس مي‌شوند. مقصود ما از صعوبت حسن فاعلي همين است. در نوشتار حاضر، چهار راه‌حل به روش نقلي تحليلي در برابر صعوبت مذكور ارائه شده است: «رفع صعوبت با تدقيق در مفهوم شركت»، «رفع صعوبت با توجه به كيفيت عمل»، «پذيريش صعوبت و جبران آن با فضل و رحمت الهي يا شفاعت معصومين:» و «تشكيكي بودن مراتب قرب».