تحليل داستان «طوطي و بازرگان» مثنوي معنوي براساس نظريۀ افشانش ژاك دريدا

نظريۀ افشانش معنا الگويي است كه زيرمجموعۀ ساخت شكني قرار مي گيرد و براساس آن مي توان زمينه ها و شيوه‌هاي تكثّر معنا را در يك متن بررسي كرد. در اين پژوهشِ توصيفي-تحليلي، حكايت طوطي و خواجۀ بازرگان از دفتر اول مثنوي معنوي براساس الگوي افشانشي دريدا واكاوي و تحليل شده است. بنا بر نتايج پژوهش، حكايت طوطي و بازرگان در ده بخش سامان يافته است كه چهار بخش آن جستار درون ه اي است و رويكرد روايي، تفسيري و تمثيلي دارد و زيرمجموعۀ افشانش انتقالي قرار مي گيرد، چرا كه حكايت ديگري را طرح مي‌كند و ساحت معنا در اين جستارها به كلي تغيير مي يابد و از ساختار روايي حاكم بر حكايت جدا مي شود. علاوه بر اين، در شش بخشي كه مولانا به بيان ماجراي طوطي و بازرگان مي پردازد، تنها چند بيت نخست به بيان روايت اختصاص دارد و باقي ابيات شامل شرح و تفسير و تأويل مولاناست و ساحت معنايي تغيير مي يابد و دقيقاً باتوجه به همين تحوّل معنايي در حيطۀ افشانش وضعي قرار مي گيرد.