بررسي رابطۀ متن و تصوير در كتاب‌هاي عربي دوره اول متوسطه (بر‌اساس نظريۀ ماريا نيكولايوا و كارول اسكات)

افزايش روزافزون حجم دانش و تغيير شرايط زندگي در دنياي پيچيدۀ كنوني بازدهي مطلوب نظام آموزش و پرورش را به شناخت اصول اساسي يادگيري و طراحي مناسب كتاب‏هاي درسي متكي كرده است. با توجه به اينكه اولين زبان آموزشي انسان، زبان تصويري است و بر نقش تعيين‏كنندۀ تصاوير در انتقال مفاهيم درسي تأكيد شده است، پژوهش حاضر به بررسي پيوستگي‏هاي ميان متن و تصوير در كتاب‏هاي عربي دورۀ اول متوسطه برپايۀ نظريۀ ماريا نيكولايوا و كارول اسكات پرداخته است و تبيين وضعيت كتاب‏ها از اين منظر مسئله اصلي پژوهش حاضر است. روش تحقيق در اين پژوهش توصيفي و از نوع تحليل محتواست. جامعه و نمونۀ آماري منطبق بر يكديگرند و تمامي محتواي كتاب‏هاي عربي اين مقطع (متن درس و تصاوير به‌كاررفته در اين بخش) در سال تحصيلي  1399ـ 1400را شامل مي‏شوند. در اين نوشتار از بازبينه‏اي شامل انواع مختلف روابط متن و تصوير (قرينه‏اي، مكملي، گسترشي/افزايشي، تقابلي، چندروايتي) مبتني‌بر نظريۀ نيكولايوا و اسكات به‌عنوان ابزاري براي تحليل استفاده شده و به‌منظور تجزيه و تحليل داده‏ها روش آمار توصيفي (فراواني و درصد فراواني) و آمار استنباطي (آزمون خي دو) مورداستفاده قرار گرفته است. نتايج پژوهش نشان داد روابط قرينه‏اي، مكملي و افزايشي در كتاب‏هاي درسي عربي به‌چشم مي‏خورد، اما رابطۀ قرينه‏اي داراي بيشترين بسامد است. بنابراين انواع مختلف روابط پوياي متن و تصوير در محتواي كتاب‏هاي مذكور موردتوجه قرار نگرفته است و اين كتاب‏هاي نونگاشت در حيطۀ رابطۀ متن و تصوير نيازمند اصلاح و بازبيني هستند.