بررسي وضعيت موجود و مطلوب آزادي علمي در نظام آموزش عالي ايران

پژوهش حاضر با هدف مطالعه فهم و برداشت‌هاي اعضاي هيئت علمي از وضعيت موجود و مطلوب آزادي علمي صورت پذيرفت و براي اين منظور، رويكرد پژوهش به صورت آميخته (كيفي-كمّي) انتخاب شد. ابزار پژوهش مصاحبه و پرسشنامه محقق ساخته (75 سؤالي) شامل پنج خرده مقياس (ابعاد آزادي علمي، چالش‌هاي آزادي علمي، ملزومات آزادي علمي، راهكارهاي نهادينه سازي و حدود آزادي علمي) بود كه محتواي سؤالات آن بر نتايج بخش كيفي (مصاحبه‌ها) و ادبيات پژوهش مبتني بود. سؤالات پرسشنامه بر اساس كدهاي استخراج شده از مصاحبه‌ها و ادبيات تدوين و گويه‌ها بر مبناي مقوله‌هاي اصلي و فرعي و ارتباط بين آنها انتخاب شدند. جامعه‌ آماري در بخش كيفي 13 نفر از صاحبنظران و در بخش كمّي 325 نفر از اعضاي هيئت علمي دانشگاه‌هاي كشور بودند كه بر اساس فرمول كوكران و به روش نمونه‌گيري تصادفي چند مرحله‌اي انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهاي SPSS و LISREL و با بهره‌گيري از آمارهاي توصيفي و استنباطي تجزيه و تحليل شدند. يافته‌هاي پژوهش در بخش كمّي نشان داد كه در وضعيت موجود آزادي علمي، ابعاد اخلاق و حرفه علمي در زيرمؤلفه حدود آزادي علمي داراي بالاترين ميانگين و بعد سياسي و سياستگذاران داراي كمترين ميانگين و رتبه در بين مؤلفه‌هاي آزادي علمي بودند. همچنين وضعيت مطلوب نتايج حاكي از آن است كه  بعد زمينه و ساختار در زيرمؤلفه ملزومات داراي بالاترين ميانگين و بعد دولتي و نهادي در زيرمؤلفه چالش‌هاي آزادي علمي داراي كمترين ميانگين و رتبه در بين مؤلفه‌هاي آزادي علمي بودند.