بررسي اثر پيش تيمار بذر و محلول پاشي ملاتونين و اسپرميدين بر جوانه زني و صفات فيزيكوشيمايي ديلار (Fagopyum esculentum Moenc) تحت تنش خشكي

به‌منظور تعديل اثرات تنش خشكي بر گياه ديلار، پيش تيمار بذر و محلول پاشي گياهچه با اسپرميدين و ملاتونين در دو مرحله جداگانه در آزمايشگاه و گلخانه دانشكده كشاورزي و منابع طبيعي دانشگاه شيراز در سال زراعي 1398 – 1399 اجرا شد. در مرحله اول، آزمايش به‌صورت فاكتوريل دو فاكتوره در قالب بلوك هاي كاملاً تصادفي و با چهار تكرار انجام شد. تيمارهاي آزمايشي شامل تنش خشكي در هفت سطح پتانسيل اسمزي صفر (شاهد)، 0.2-، 0.4-، 0.6-، 0.8-، 1- و 1.2- مگاپاسكال، پيش اندازي بذر با اسپرميدين در پنج سطح، صفر، 0.5، 1، 1.5 و 2 ميلي-مولار و پيش اندازي بذر با ملاتونين در پنج سطح، صفر، 0.125، 0.250، 0.375 و 0.500 ميلي مولار بودند. پس از اجراي مرحله اول بهترين تيمارهاي آزمايشي انتخاب شد و در مرحله بعد (گلخانه)، آزمايش به‌صورت فاكتوريل سه فاكتوره در قالب بلوك هاي كاملاً تصادفي و با سه تكرار انجام گرديد. تنش خشكي در سه سطح آبياري در 10 درصد تخليه ظرفيت زراعي (آبياري مطلوب)، آبياري در 40 درصد تخليه ظرفيت زراعي (تنش ملايم) و آبياري در 70 درصد تخليه ظرفيت زراعي بود، پيش اندازي بذر در سه سطح: بدون پيش اندازي (شاهد)، پيش اندازي با اسپرميدين، پيش اندازي با ملاتونين و همچنين محلول پاشي گياهچه در سه سطح: بدون محلول پاشي، محلول پاشي با اسپرميدين و محلول پاشي با ملاتونين اعمال شدند. پيش اندازي بذر با بهترين تيمار آزمايشگاه قبل از كشت بذر و محلول پاشي با بهترين تيمار انتخابي آزمايشگاه در مرحله ساقه روي و ابتداي گلدهي انجام شد. نتايج نشان داد كه غلظت هاي 1.5 اسپرميدين و 0.375 ميلي مولار ملاتونين بيشترين درصد و سرعت جوانه زني را داشتند. در گلخانه نيز تيمارهاي آزمايشي اثر معني داري بر افزايش هدايت روزنه، رطوبت نسبي برگ، كاتالاز و پروتئين محلول در برگ نشان دادند. به‌طوركلي پيش تيمار بذر و همچنين محلول پاشي گياهچه با 0.375 ميلي مولار ملاتونين بيشترين تأثير را بر تعديل تنش خشكي داشت.