مداخله‌اي در تكانشگري و خودكنترلي نوجوانان داراي اختلال نامنظم خلقي اخلال گرانه: اثربخشي و كارآمدي طرحواره درماني ذهنيت مدار و آموزش كنترل تكانه

هدف: اين پژوهش با هدف مقايسه اثربخشي طرحواره درماني ذهنيت مدار و آموزش كنترل تكانه بر تكانشگري و خودكنترلي نوجوانان داراي اختلال نامنظم خلقي اخلال گرانه انجام شد.روش‌ها: روش آزمايشي و طرح پژوهش حاضر پيش‌آزمون - پس‌آزمون و پيگيري چند گروهي بود. جامعه ي آماري اين پژوهش را كليه ي نوجوانان پسر 10 تا 17 ساله شهر شيراز كه در سال تحصيلي 99-1398 در مدارس اين شهر مشغول به تحصيل مي باشند تشكيل مي دهند. نمونه ي پژوهش 60 نفر از نوجوانان پسر داراي اختلال نامنظم خلقي اخلال‌گرانه بود كه از ميان نوجوانان پسري كه نمره ي بالا در مقياس خودگزارش دهي پرسشنامه سياهه رفتاري كودك آخنباخ و پرسشنامه غربالگري اختلال نامنظم خلقي اخلال گرانهانه لاپورته و همكاران  بود به روش نمونه گيري تصادفي خوشه اي چند مرحله اي از نواحي آموزش و پرورش شهر شيراز انتخاب و در دو گروه آزمايشي و يك گروه كنترل به طور تصادفي گمارده شدند. ابزارهاي پژوهش، مصاحبه باليني ساختاريافته، مقياس خودگزارش دهي پرسشنامه سياهه رفتاري كودك آخنباخ، مقياس خود كنترلي تانجي، باميستر و بون و مقياس تكانشگري پاتون و همكاران بود. داده هاي جمع آوري شده با استفاده از آزمون تحليل كواريانس آميخته با اندازه گيري مكرر مورد تجزيه و تحليل آماري قرار گرفتند.يافته‌ها: نتايج نشان داد كه آموزش گروهي طرح واره درماني ذهنيت مدار و آموزش كنترل تكانه بر كاهش تكانشگري و افزايش خودكنترلي نوجوانان داراي اختلال نامنظم خلقي اخلال گرانه مؤثر بوده است و بين دو گروه آزمايش و كنترل در مرحله پس آزمون و پيگيري در ميزان خودكنترلي و تكانشگري تفاوت معنادار وجود دارد (0.001≥P).نتيجه‌گيري: بنابراين مي توان نتيجه گرفت از آموزش هاي طرحواره درماني ذهنيت مدار و مهارتهاي كنترل تكانه مي توان به عنوان روش هاي مداخله اي مناسب در كنار درمان دارويي سود جست.