بهينه‌سازي توليد آفت‌كش بيولوژيك Bacillus thuringiensis به روش تاگوچي

پس از دست‌يابي به استرين‌هاي برتر Bt از لحاظ قدرت بيمارگري و دامنه ميزباني، تهيه محيط‌هاي كشت ارزان‌قيمت براي توليد اسپور و كريستال در فرمانتور آزمايشگاهي به‌عنوان مدل اوليه، و توليد انبوه آن در بيوراكتورهاي با مقياس صنعتي از اهميت ويژه‏اي برخوردار است. در اين تحقيق سعي شده است تا با استفاده از نهاده‌هاي ارزان قيمت مانند پسماندها و فرآورده‌هاي فرعي صنايع كشاورزي بستر غذايي مناسب و بهينه‌اي براي رشد Bt فراهم شود و ميزان توليد اين باكتري با استفاده از اين مواد مورد ارزيابي قرار گيرد. در اين تحقيق پسماندها و فرآورده‌هاي فرعي صنايع كشاورزي به عنوان محيط كشت غذايي به‌صورت عصاره و به‌‌صورت مايع براي تكثير Bt kurstaki سويه بومي 6R مورد بررسي قرار گرفت محيط‌هاي كشت به‌صورت تلفيقي از دو و سه محيط كشت با درصدهاي متفاوت مورد ارزيابي قرار گرفتند و فرايند بهينه‌سازي با روش تاگوچي و با استفاده از نرم‌افزار Qualitek–4 انجام شد. نتايج آزمايشات و تجزيه تحليل داده‌ها نشان داد كه در محيط‌هاي كشت دوتايي سبوس گندم (منبع كربن) همراه با شربت ذرت با CFU/ml 3/44 ×10^10 ، سبوس گندم(منبع كربن) همراه با پودر ماهي با CFU/ml 5/5 ×10^9  و محيط‌هاي تركيب سه‌تايي شامل سويا، شربت ذرت، پودر ماهي CFU/ml 3/98×10^16 ، سويا، شربت ذرت، ملاس نيشكر CFU/ml 9/89×10^16  و سبوس گندم، شربت ذرت و ملاس چغندرقند CFU/ml 9/29×10^16  بهترين محيط كشت‌هايي بودند كه بيشترين ميزان توليد باكتري Bt را در شرايط آزمايشگاه داشتند. نتايج نشان داد، Bt حاصل از بسترهاي دوتايي سبوس گندم و پودرماهي، سبوس گندم و شربت ذرت و بسترهاي سه‌تايي سويا، شربت ذرت و پودرماهي؛ شربت ذرت، سويا و ملاس نيشكر؛ شربت ذرت، سبوس گندم و ملاس چغندر قند روي لارو سن سه برگخوار مصري Spodoptera littoralis صد درصد تلفات داده است.