تأثير ايرانيان در انتقال مظاهر فرهنگ و تمدن اسلام و ايران به افريقيه در عصر اغلبيان

نخستين دوره شكوفايي فرهنگ و تمدن اسلامي در افريقيه و مغرب در عهد دولت اغلبيان به وقوع پيوست. قيروان به مثابه بغداد در شرق اسلام، مركز فرهنگي و علمي در غرب جهان اسلام شد و عالمان و دانشمندان آنجا را به عنوان سرزمين رحله هاي علمي جهت كسب معارف، تحقيق و ترويج علم مي پنداشتند. اميران اغلبي خود را تابع خلافت عباسي مي دانستند و از سنت ها و شيوه هاي مرسوم دولت عباسيان، كه بر سنت‌هاي ايراني تكيه داشت، پيروي مي كردند. آن‌ها در صدد انتقال علوم و معارف از شرق اسلام به افريقيه بودند و براي اين منظور كوشيدند، دانشمندان و سرآمدان علوم را به سوي خود فرا خوانند. در عصر اغلبي، بنا به دلايل مختلف ايرانيان بسياري در افريقيه و شهرهاي مغرب اقامت داشتند و در پيشرفت و گسترش فرهنگ وتمدن اسلامي مشاركت جستند. اينكه ايرانيان چگونه و در چه زمينه هايي باعث انتقال و گسترش مظاهر و عناصر فرهنگ و تمدن اسلامي به افريقيه در دوره اغلبيان شدند، مسئله اصلي اين پژوهش مي باشد. اين مقاله بر اساس رويكرد مطالعات تاريخي و بهره گيري از منابع و متون تاريخي اصيل و تحقيقات نوين و به روش توصيفي - تحليلي سامان يافته است. يافته ها نشان مي دهد كه گروهي از ايرانيان در عصر اغلبيان به افريقيه مهاجرت كردند و در انتقال فرهنگ و تمدن اسلام و ايران از شرق جهان اسلام به مغرب اسلامي نقش بزرگي داشته و در عرصه هاي ديوان سالاري، شكل گيري و گسترش علومي چون فقه، ادبيات، پزشكي، هنر و معماري و كشاورزي تاثير گذار شدند.