نقدي بر تصحيح و شرح حبيب‌الله عباسي و ايرج مهركي از تاريخ جهانگشاي جويني

تاريخ جهانگشاي جويني يكي از ويژه‌ترين متون نثر فارسي است كه لغات، اصطلاحات، اشعار و امثال فارسي، عربي و تركي فراواني دارد. اين ويژگيها سبب شده است اين كتاب نيازمند شرحي جامع باشد. حبيب‌الله عباسي و ايرج مهركي اين كتاب را تصحيح و شرح كرده‌اند. اين تصحيح در كنار محاسن متعددش در برخي موارد نارساييها و ايرادات اساسي دارد. در اين نوشتار، اين اشكالات به پنج گروهِ اشكالات در تعليقات بخش فارسي، ترجمۀ اشعار عربي، جستجوي كافي نكردن براي شرح متن، اشكالات ترجيح نسخۀ پاريس و ذكر نكردن گويندگان اشعار تقسيم‌بندي شده است. كوشيده‌ايم با مراجعه به ديوان شاعران، كتابهاي مرجع و فرهنگهاي معتبر فارسي و عربي نشان دهيم كه چگونه در هركدام از اين موارد، مصححان به خطا رفته‌اند و سرچشمۀ اين خطا چه بوده است. خطاهاي نسخه‌شناسي اين تصحيح ناشي از ترجيح نسخۀ پاريس بر نسخ ديگر، خطاهاي نحوي و صرفي شارحان اغلب حاصل تشخيص ندادن نقش نحوي واژگان و عبارات، تشخيص ندادن زمان، ريشه و صيغۀ افعال بوده و نارساييها و ابهام آنان ناشي از مراجعه نكردن به ديوان شاعر، كتابهاي مرجع و فرهنگهاي معتبر است. در هر مورد، پس از ذكر اشكال متن، توضيحات شارحان آمده و پس از نقد و بررسي اين توضيحات و نشاندادن خطاها و اشكالاتشان، شرح و توضيح پيشنهادي‌ ارائه شده است. كوشيده‌ايم توضيحات پيشنهاديمان عاري از اين لغزشها باشد و رساتر و دقيقتر.