تحليل نسبت زمانْ‌آگاهي و خودآگاهي در فلسفۀ هوسرل

هوسرل در آثار خود از سه سطح از زمانْ‌آگاهي بحث مي‌كند كه اين سه سطح عبارت‌اند از: آگاهي از زمان عيني (كيهاني)، زمانْ‌آگاهي سوبژكتيو و آگاهي از زمان دروني (آگاهي مطلق). از نظر هوسرل اين سطوح در حقيقت لايه‌هاي تقوم زمان هستند و مبناي تقوم هر لايه را بايد در مرتبه يا لايۀ عميق‌تر جستجو كرد تا به عميق‌ترين لايۀ زمانْ‌آگاهي، يعني همان آگاهي مطلق رسيد. آگاهي مطلق، مقوم هر درك و معنايي از زمان است؛ اما در عين حال، خود به‌وسيلۀ هيچ امر ديگري تقويم نمي‌شود، بلكه قوام آن قوام دروني است. اين عميق‌ترين لايه در حقيقت جريان مستمر و وحدت‌بخش آگاهي‌است كه تمامي اعمال و افعال قصدي آگاهي در آن ريشه دارند. برخي از هوسرل‌پژوهان معاصر براي تبيين اين معنا از زمانْ‌آگاهي و نسبت آن با زمانْ‌آگاهي سوبژكتيو، با رجوع به آثار هوسرل و ديدگاه وي دربارۀ تأمل، به تمايز بين دو نوع خودآگاهي، يعني خودآگاهي پيشاتأملي و خودآگاهي تأملي اشاره كرده و اين جريان بنيادين و وحدت‌بخش آگاهي را كه مقوم هر دركي از زمان و زمانمندي است، با  خودآگاهي پيشاتأملي متناظر دانسته‌اند. بر اين اساس، آگاهي مطلق  به‌عنوان نوعي خودآگاهي پيشاتأملي به معناي زيست و تجربۀ غير ابژه‌ساز و غير مضمون‌سازي است كه هم بنيان ابژكتيويته و هم ريشه و بنيان سوبژكتيويتۀ استعلايي است.