شكل‌گيري اسلام‌شناسي روسي: از مذهب‌گرايي تا بي‌طرفي علمي (نيمه دوم سده 19- اوايل سده 20)

اين مقاله به تجزيه و تحليل شكل‌گيري اسلام‌شناسي روسي در نيمه دوم سده 19 تا اوايل سده 20 اختصاص دارد. دانشكده زبان‌هاي شرقي دانشگاه سن پترزبورگ به سال 1855 افتتاح شد و شعبه ضداسلامي آكادمي ديني كازان در سال 1854 شروع به كار كرد و هر يك مكتبي در اسلام‌شناسي پايه‌گذاري كردند. از اين دو مكتب معمولاً با تعابير مكتب «آكادميك» و «مسيونري كازان» ياد مي‌شود. شخصيت‌هاي كليدي مكتب آكادميك الكساندر قاسِمُويچ كاظم‌بيگ (1802-1870)، ويكتور راماناويچ رُزِن (1894-1908) و واسيلي ولاديميرويچ بارتولد (1869-1930) ايگناتي يوليانويچ كراچكُفسكي (1883-1951) هستند كه مطالعاتشان از مذهب‌گرايي دور بود؛ زيرا آنان بررسي عيني اسلام و فرهنگ مسلمانان را دنبال مي‌كردند. اگرچه مانند ساير نقاط اروپا، بسياري از آنها برتري مسيحيت بر اسلام را در نظر داشتند. در مقابل، مكتب مسيونري كازان قرار داشت كه آثار ضداسلامي منتشر مي‌كرد. ميخاييل الكساندرويچ ماشاناف (1852-1924) و يئوفيمي الكساندرويچ مألف (1835- 1918) از نمايندگان اين مكتب‌اند. برخي از نمايندگان اين مكتب به‌تدريج جدال‌هاي مستقيم ضداسلامي را كنار گذاشتند.