پيش و پس از گلدتسيهر: واكاوي سير تحولات مطالعات تفسيري

انتشار كتاب مذاهب التفسير الاسلامي گلدتسيهر، فصل بديعي را در مطالعات تفسيري گشود. تا پيش از گلدتسيهر عمده توجه قرآ نپژوهان مسلمان به تبيين اصول و قواعد تفسير و نگارش كتب طبقات مفسران بود. اما اثر وي زمين هساز تأليف نوشته هايي مبسوط پيرامون روش ها و گرايش هاي تفسيري و بررسي سير تحول و تطور تفسير قرآن، گشت. اين نوشتار برآن است با بررسي تأليفات پيرامون علم تفسير، علل امتناع دانشمندان مسلمان از نگارش متني مستقل درباره گرايش ها و روش هاي تفسيري تا پيش از گلدتسيهر را واكاوي نموده و چگونگي بازتاب اثر گلدتسيهر در مكتوبات تفسيري اسلامي و غير اسلامي بعد از وي را نمايان سازد. تفاوت در انگيزه و دغدغه مسلمانان با مستشرقان و علاقه بيشتر به بررسي تاريخ علوم و سير تحول پديده ها در ميان غربيان، دو عامل مهم در اختلاف رويكردهاي ايشان به مطالعات تفسيري است. پيدايش تأليفات فراوان درباره گرايش ها و روش هاي تفسيري با يادكرد از نظرات گلدتسيهر و ارزيابي آراء وي، تفاوت سبك و سياق كتب طبقات مفسران پيش و پس از گلدتسيهر و تمركز بر تبيين روش تفسيري مفسر بجاي معرفي خصوصيات شخص مفسر و روي آوردن به تاريخ تفسيرنويسي از مصاديق بازتاب تأثير اثر وي بر مطالعات تفسيري پس از او است.