بررسي بنيادهاي نظري ـ فلسفي «روش‌شناسي بنيادين» و دلالت‌هاي آن در تكوين نظريه (تبيين مباني نظري نسبت واقعيت و انديشه)

استاد پارسانيا در «روش‌شناسي بنيادين» شيوه شكل‌گيري نظريات علمي را دنبال مي‌كند، درحالي‌كه از منظر ايده‌آليست‌ها معرفت، هستي را رقم مي‌زند. نمونه‌هايي از تلفيق ماركسيت‌ها هستي را مقدم مي‌دانند و در نگاه نوكانتي‌ها نحوه‌اي از تعامل هستي و انديشه در تكوين نظريه توضيح داده مي‌شود. استاد پارسانيا براساس بنيادهاي نظري صدرالمتألهين، قائل به حضور هستي و انديشه ـ با هم ـ در شكل‌گيري و تحقق نظريه است. مسئله اين پژوهش آن است كه روش‏شناسي بنيادين مبتني بر كدام مبناي نظري از حكمت متعاليه، «تكوين لحظه حال» (نظريه مُحقَق‌شده» را به اين نحو توضيح مي‌دهد؟ و نحوه ارتباط اين دو عامل را چگونه تبيين مي‌كند؟ حكمت متعاليه با چه ظرفيتي مي‌تواند اين نظريه را تفسير نمايد؟ روش اين مقاله توصيفي ـ تحليلي بوده و در نهايت نشان داده است: «نفس‌الامر» نظريات اجتماعي كه روش‏شناسي بنيادين از آن سخن مي‌گويد «هستي‌هاي اعتباري» است كه در نتيجه اعتبارات انساني و حركت جوهري تحقق مي‌يابد. اين هستي‌هاي اعتباري در مرتبه نفس عالِم و مرتبه فرهنگ (جهان اجتماعي) به يك وجود موجودند و بنا بر نوع تعامل نظر و عمل در «نوع اخير مُحقَق» و «جهان اجتماعي»، امكان‏هاي مختلفي از نسبت هستي و مفهوم در نظريه به وجود مي‌آيد.