تحليل و بررسي چالش‌ها و راه حل‌هاي مسئله «خطاي حسي» در حكمت اسلامي

وجود خطا در ادراكات حسي، چالش‌هاي فلسفي متعددي را به همراه دارد. از اين رو پرداختن به ديدگاه‌ها و راه حل‌هاي فلاسفه مسلمان در اين مسئله اهميت پيدا مي‌كند. در اين نوشتار به روش كتابخانه‌اي به جمع‌آوري اطلاعات، و با روش عقلي به تحليل آن پرداخته شده است؛ به اين صورت كه ابتدا به چيستي علم حسي و فرايند پيدايش آن در حيطه بدن و نفس پرداخته شده است، سپس چالش‌هاي نشئت‌گرفته از مسئله خطاي حسي مورد تبيين قرار گرفته و در ادامه به نحوه مواجهه حكماي مسلمان با مسئله خطاي حسي و چالش‌هاي آن پرداخته شده است. با تحليل ديدگاه حكماي مسلمان چنين نتيجه گرفته شده كه محورهاي مواجهه حكما در مورد خطاي حسي عبارت‌اند از: 1ـ عدم اتصاف ادراك حسي به خطا و صواب؛ 2ـ تأثير قوه واهمه و متخيله در خطاي حسي؛ 3ـ كشف و تصحيح خطاي حسي به واسطه قوه عاقله. از نظر نويسندگان با تحليل و تفكيك جنبه‌هاي معرفت‌شناختي و هستي‌شناختي ادراكات حسي، مشخص مي‌شود كه ادراكات حسي به معناي حقيقي قابل صدق و كذب هستند و اعتبار معرفت‌شناختي آن‌ها مبتني بر فكر و تعقل است. از اين رو، ادراكات حسي و قضاياي محسوسات از تحت بديهيات و يقينيات خارج مي‌شوند.