ارزيابي ميزان انطباق برنامۀ درسي قصدشده در كتاب اخلاق اسلامي با برنامۀ درسي اجراشده و كسب‌شده در دانشگاه‌ها

هدف پژوهش حاضر ارزيابي ميزان همخواني و انطباق برنامۀ درسي قصدشده، اجراشده و كسب‌شدۀ اخلاق اسلامي در دانشگاه‌ها بود. روش پژوهش در برنامۀ درسي قصدشده تحليل محتوا بود كه اهداف كتاب درسي اخلاق اسلامي (مباني و مفاهيم) با اهداف بالادستي آن يعني سرفصل مصوب شوراي عالي انقلاب فرهنگي مطابقت داده شد. در برنامۀ درسي اجراشده از روش توصيفي با تكنيك مشاهده استفاده شد و كيفيت تدريس اساتيد با چك‌ليست تهيه‌شده مطابقت داده شد. در برنامۀ درسي كسب‌شده نيز از پديدارشناسي با دانشجويان دورۀ كارشناسي دانشگاه قم، پرديس فارابي و دانشگاه صنعتي قم استفاده شد. براي اعتباربخشي به يافته‏ها، اطلاعات و نتايج به‌دست آمده به مشاركت‌كنندگان ارسال شد كه آن‌ها صحت متن خروجي را تأييد كردند. نتايج پژوهش نشان داد كه هر چند مطابقت قابل قبولي بين اهداف بالادستي و اهداف قصدشدۀ كتاب اخلاق اسلامي (مباني و مفاهيم) وجود دارد، اما مواردي مانند آزادي و اختيار، نقش عقيده و عمل در تكوين شخصيت و اخلاق فردي از ياد رفته‌اند. در زمينه برنامۀ درسي اجراشده و تجربه‌شده هم مشخص شد كه اساتيد محتواي كتاب را به‌صورت مسئله‌محور، كاربردي و قابل فهم در كلاس تدريس كرده‌اند و به اشتراك گذاشته‌اند كه نشان‏دهندۀ مناسب بودن و توفيق است. در برنامۀ درسي كسب‌شده هم آورده‌هاي جالب و جذابي براي دانشجويان و زيست اخلاقي آن‌ها فراهم شده است. در عين حال در اين وجه از برنامه مشكلاتي مانند قديمي بودن رويكردها و نپرداختن به علماي معاصر اخلاق، كسب تجربۀ سطحي و عميق نبودن دانش‌ها و گرايش‌هاي كسب‌شده وجود دارد.