بررسي انتقادي تجرد حافظه در فلسفه‌ي صدرايي

مي‌دانيم فلسفه‌ي صدرايي حافظه را مجرد و غيرمادي به‌شمار مي‌آورد و از اين جهت در برابر فلسفه‌هاي پيش از خود و نيز دانش‌هاي امروزي قرار مي‌گيرد. در اين نوشتار درصدديم به‌نوعي به داوري ميان اين دو ديدگاه مخالف بپردازيم. بدين منظور نخست به گزارش‌ ادله‌ي فلسفه‌ي صدرايي پيرامون تجرد حافظه مي‌پردازيم – خواه در فلسفه‌ي خود صدرا خواه در فلسفه‌ي شارحان او. پس از گزارش ادله‌ي تجرد حافظه، نشان خواهيم داد ديدگاه علمي رايج در مورد حافظه و چگونگي بقاي صورت‌هاي حسي و خيالي بر تجرد صدرايي ترجيح فراوان دارد و پذيرفتني‌تر است. پس با پيش‌نهادن يك تبيين مادي ساده‌ي بديل به نقد ادله‌ي پيروان فلسفه‌ي صدرايي در اين زمينه پرداخته و مغالطه‌هاي آن ادله را نشان‌ خواهيم داد. هم‌چنين نشان‌ خواهيم داد كه اشكال خطاي حافظه اشكالي است كه حافظه‌ي مجرد و حضوري بودن يادآوري را به‌جد به‌چالش‌مي‌كشد. در پايان خواهيم ديد خود صدرا و برخي از شارحان او نيز همواره به لوازم تجرد اين امور پاي‌بند نمانده‌اند. بدين‌سان به روش عقلي و با ابزارهاي منطقي ديدگاه‌ها را تحليل كرده و سنجيده‌ايم و هر از گاهي به دستاوردهاي دانش‌هاي امروزي نيز استناد كرده‌ايم.