بررسي و نقد نظريه عقول از ديدگاه بانو امين

بانو امين كه مشرب صدرايي دارد، در مواضعي مانند تقسيم‌بندي قواي نفس انسان، نظريه عقول و... تفاوت‌هايي با پيشينيانش دارد. در «نظريه عقول»، او ضمن انتقاد به نظريات پيشين، «نظريه‌ي روح محمدي» را مطرح مي‌كند. مسئله پژوهش حاضر بررسي نوع مواجهه او با نظريه عقول و ارزيابي نظريه روح محمدي است. بر اساس يافته‌هاي پژوهش، بانو امين به هشت اشكال پيرامون نظريه عقول پاسخ مي‌گويد: دو اشكال بر تجرد و قدم عقل، پنج اشكال بر مادي بودن عقل و يك اشكال بر ترتيب طولي و عدد عقول است. او از سويي دلايل عقليِ تجرد عقول را قبول مي‌كند و از سوي ديگر بنا بر ادله نقلي و ايرادات قاعده الواحد، مادي بودن عقول را به طور كلي مردود نمي‌داند؛ بلكه آن را «جايز» مي‌داند و براي تبيين ربط واحد به كثير از نظريه روح محمدي استفاده مي‌كند. او گاهي روح محمديه را معادل عقل اول مي‌داند و گاهي با مادي دانستن عقل اول و مجرد دانستن روح محمديه آن‌ها را غير از هم مي‌داند. بنابراين با نقد نظريات موجود در باب عقول، از هر دو نظريه‌ي مادي بودن و تجرد عقول قسمت‌هايي را مي‌پذيرد و قسمت‌هايي را نمي‌پذيرد و سرانجام نظريه‌ي جديدي بيان مي‌كند. ترجيح دلايل نقلي و بحث از نظرگاه‌هاي مختلف، موجب نظريه جديدي در آراء بانو‌ امين شده است. روش اين پژوهش تحليلي‌ـ‌انتقادي است.