هستي‌شناسي ارواح معاني قرآن كريم در ديدگاه ملاصدرا و تأثير آن در مبحث كيفيت وضع الفاظ

قاعده «وضع الفاظ براي ارواح معاني در قرآن كريم» در آثار ملاصدرا ارتباطي تنگاتنگ با فلسفه او دارد و بهمين دليل با مبنا قراردادن هستي شناسي صدرايي ميتوان به مصداق وجودي معاني الفاظ و درنتيجه كيفيت معرفت به آنها دست يافت. به ‌اعتقاد ملاصدرا عالم، قرآن و وجود مقدس نبوي(ص) سه وجهه از هستيند كه در مقام «وجود منبسط»، «كلام مستقيم الهي» و «حقيقت محمديه» به وجودي واحد و بسيط موجودند و در مرتبه ملكوت اسفل متفرق شده و در قالب عالم مثال جزئيه، قرآن لفظي و وجود پيامبر اكرم(ص) تمثيل مي‌يابند و آنگاه به عالم ماده نزول پيدا ميكنند. از ‌نظر ملاصدرا، هر مرتبه نازله، مثال مرتبه مافوق است و الفاظ نيز از اين قاعده مستثني نيستند. راه دستيابي از طريق الفاظ به مراتب مافوق كلام الهي، استفاده از قاعده وضع الفاظ براي ارواح معاني (معاني مطلق و عام) است. تعريف صدرالمتألهين از ارواح معاني، با تعريف او از كلي طبيعي و مثل افلاطوني مطابقت دارد. اطلاق و عموميت ارواح معاني در مطابقت با كلي طبيعي، ناشي از خست ماهيت و در مطابقت با كلي افلاطوني، ناشي از سعه وجودي است. با تطبيق ميان ارواح معاني و كلي طبيعي ميتوان نتيجه گرفت كه وضع الفاظ، بشري بوده و ملاك وضع الفاظ، حقيقت است.