علل عدم التزام اخلاقي از ديدگاه ملاصدرا (ضعف باور، بيرغبتي و ضعف اراده)

از منظر حكمت متعاليه معرفت، محبت، عشق، ميل و اراده نيز همانند وجود، داراي مراتب متفاوتند و درجه‌يي از آنها در همه موجودات، ازجمله در مبادي فعل اختياري آدمي (با درجات متفاوت) يافت ميشوند. در اين ساختار، عدم التزام اخلاقي حاصل يكي از اين عوامل سه‌گانه است: 1) ضعف باور اخلاقي (فقدان يقيين كامل و همچنين غفلت از باورهاي موجود)، 2) ضعف رغبت (غلبه اميال و قواي شهوي و غضبي بر شوق عقلاني و اخلاقي) و 3) ضعف اراده (ضعف در جزم نيت و كنار زدن موانع انجام فعل). بدين ترتيب التزام اخلاقي با 1) ارتقاي باور به مرتبه يقين و تذكر، 2) اشتداد شوق به مرحله رغبت و بهجت عقلاني و 3) تأكيد قدرت اراده به مرتبه تصميم و عزم، محقق ميگردد. با در نظر گرفتن اين ساختار اشتدادي در مبادي فعل اختياري، در صورت ارتقاي مرتبه و قوت مراحل سه گانه باور، شوق و اراده، نسبت ميان آنها با يكديگر و نيز با تحقق فعل، وثيقتر شده و به وجوب نزديكتر ميشود.